H.J. (Jan) Woudenberg

H.J. Woudenberg
bron: Persoonlijkheden

NSB-voorman en Tweede Kamerlid. Groeide op in de arme Amsterdamse Jodenbuurt en kwam in IJmuiden in dienst van een zeevishandel. Werd de 'vakbondsman' van de NSB. Kreeg dat predikaat omdat hij sinds 1935 de Nederlandse Werknemersvereniging leidde, de nationaal-socialistische vakbond. Tijdens de oorlog werd hij leider van het Nederlandse Arbeidsfront, een (grotendeels mislukte) kopie van de Duitse arbeidsorganisatie. Na de oorlog uiteindelijk tot twintig jaar veroordeeld, maar in 1956 vrijgelaten. Broer van de socialistische voorman Kees Woudenberg.

NSB
functie(s) in de periode 1937-1945: lid Tweede Kamer

Inhoud

  1. Personalia
  2. Partij/stroming
  3. Hoofdfuncties/beroepen
  4. Partijpolitieke functies
  5. Opleiding
  6. Activiteiten
  7. Wetenswaardigheden
  8. Publicaties van/over
  9. Familie/gezin

Personalia

voornamen (roepnaam)

Hendrik Jan (Jan)

titulatuur en naam

H.J. Woudenberg Hendrik Jan (Jan)

geboorteplaats en -datum

Amsterdam, 19 september 1891

overlijdensplaats en -datum

Amsterdam, 4 juli 1967

levensbeschouwing

lid Hersteld Apostolische Gemeente

Partij/stroming

partij(en)

  • SDAP (Sociaal-Democratische Arbeiderspartij)
  • NSB (Nationaal-Socialistische Beweging), vanaf februari 1933

Hoofdfuncties/beroepen

  • loopjongen handelskantoor
  • boekhouder-correspondent, Zeevischexporthandel N.V. "Van Oterendorp & Co" te IJmuiden, van 1914 tot 1922
  • procuratiehouder, Zeevischexporthandel N.V. "Van Oterendorp & Co" te IJmuiden, van 1922 tot 1935
  • directeur Zeevischexporthandel N.V. "Van Oterendorp & Co" te IJmuiden, vanaf 1935 (tevens in bezit van helft der aandelen)
  • voorzitter Nationale Werknemersvereniging, vanaf november 1935 (nauw verbonden met NSB)
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 8 juni 1937 tot 14 september 1945
  • geïnterneerd in Rijkswerkinrichting "De Krententuin" te Hoorn, van 10 mei 1940 tot 15 mei 1940
  • commissaris voor het NVV (Nederlands Verbond van Vakverengingen), van 17 juli 1940 tot 1 mei 1942
  • commissaris voor de confessionele vakcentrales, van 25 juli 1941 tot 1 mei 1942
  • leider NAF (Nederlandsch Arbeids Front), van 1 mei 1942 tot mei 1945
  • gemachtigde van de leider voor aangelegenheden der Volksgemeenschap, vanaf 1 februari 1943

Partijpolitieke functies

overzicht

  • redacteur NSB-blad "Volk en Vaderland"
  • redacteur NSB-blad "Het Nationale Dagblad"
  • redacteur NSB-blad "De Vorming"
  • plaatsvervangend kringleider NSB te IJmuiden, van 1933 tot 1934
  • lid Propagandaraad NSB, van 1935 tot 1937
  • lid Politieke Raad NSB, van 1935 tot 1944
  • redacteur NSB-blad "Het Arbeidsfront", van november 1935 tot 1938

Opleiding

primair onderwijs

  • Christelijke School van de Vereniging "Maarten Luther", Herengracht te Amsterdam

cursussen

  • handelscorrespondentie en boekhouden (diploma's)

Activiteiten

als parlementariër

  • Interpelleerde in 1938 minister Goseling over het optreden tegen de zgn. 'wilde autobussen'. Diende een motie van afkeuring in tegen de minister.

Wetenswaardigheden

algemeen

  • Werd in 1940 in het kader van de gelijkschakeling van de Nederlandse arbeidersbeweging, commissaris voor het NVV. Dat werd in 1942 omgedoopt tot het Nederlands Arbeidersfront.
  • Werd op 23 december 1948 door het Bijzonder Gerechtshof te Amsterdam veroordeeld tot levenslang. Deze straf werd op 4 januari 1950 door de Raad van Cassatie teruggebracht tot 20 jaar. Werd op 14 september 1956 (voorwaardelijk) vrijgelaten, met een proeftijd tot 19 mei 1963.

uit de privésfeer

  • Had een misvormde linkerhand en -arm
  • Groeide op in de Amsterdamse Jodenbuurt
  • Werkte bij het joodse bedrijf Van Oterendorp, een zeevishandel
  • Zijn zoon Jan (jr.) was SS-officier en werd in 1945 aan het Oostfront gefusilleerd

woonplaats(en)/adres(sen)

  • Amsterdam
  • IJmuiden, Kennemerlaan 35, omstreeks 1938

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.

begunstigend lid der S.S., vanaf juni 1941

Publicaties van/over

literatuur/documentatie

  • N.K.C.A. in 't Veld, "Woudenberg, Hendrik Jan (1891-1967)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel I, 663
  • Gjalt Zondergeld, "Ons Socialisme Uw Toekomst! Henk Woudenberg en het Nederlandse Arbeidersfront (1942-1945)" (2010)
  • Mischa Cohen, "Rood en bruin. De verscheurde familie Woudenberg", in: Gen. Magazine voor familiegeschiedenis. nr .1 (2021), 26-31
  • Persoonlijkheden in het Koninkrijk der Nederlanden in woord en beeld (1938)

Biografisch Woordenboek(en)

  • biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland
  • biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland

archivalia

documentatie H.J. Woudenberg, RIOD

Familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

gehuwd te Amsterdam, 10 mei 1917

echtgeno(o)t(e)/partner

T. van Blaaderen, Trijntje

kinderen

2 zoons en 1 dochter

vader

H. Woudenberg, Helmert

geboorteplaats en/of -datum

Amsterdam, 29 juli 1854

beroep vader

  • landarbeider-veeboer
  • melkboer

moeder

S. Gijsbertsen, Sophia

geboorteplaats en/of -datum

Zeist, 16 november 1858

familierelaties