SDAP
functie(s) in de periode 1913-1917: lid Tweede Kamer
Personalia
voornamen (roepnaam)
Hendrik
titulatuur en naam
H. Spiekman Hendrik
geboorteplaats en -datum
Hoogezand, 13 februari 1874
overlijdensplaats en -datum
Rotterdam, 18 november 1917
levensbeschouwing
Hervormd (opgevoed)
Partij/stroming
partij(en)
- SDB (Sociaal-Democratische Bond), vanaf 1890
- SDAP (Sociaal-Democratische Arbeiderspartij), vanaf 1894
Hoofdfuncties/beroepen
- leerling-zetter en krantenlopper op een drukkerij, van 1882 tot 1892
- typograaf, drukkerij "Tj. Luitjes", van 1892 tot juli 1894 (samen met H.E. Kapsers van "De Arbeider")
- propagandist SDAP in Noord-Brabant, van 1894 tot 1896
- colporteur, dagblad "De Volkstribuun", van 1894 tot 1897
- zetter, drukkerij frima "Masereeuw en Bouten" te Rotterdam, vanaf 1897
- corrector "Rotterdamsch Dagblad"
- chef drukkerij van "Dagblad van Rotterdam"
- redacteur "Dagblad van Rotterdam", van 1899 tot 1913
- lid gemeenteraad van Rotterdam, van 1 september 1901 tot 1 september 1903
- medewerker Bureau van Arbeidsrecht te Rotterdam, vanaf 1903 (door hem opgericht)
- lid gemeenteraad van Rotterdam, van 5 september 1905 tot 18 november 1917 (gekozen in district I)
- lid Provinciale Staten van Zuid-Holland, van 1 juli 1913 tot 18 november 1917 (voor het kiesdistrict Rotterdam II)
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 16 september 1913 tot 18 november 1917 (voor het kiesdistrict Rotterdam II)
Partijpolitieke functies
overzicht
- voorzitter SDAP federatie Rotterdam, van 1913 tot november 1915
- lid dagelijks bestuur SDAP, tot 1912
- waarnemend vicefractievoorzitter SDAP Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 21 juli 1915 tot september 1916
Nevenfuncties
- secretaris en voorzitter jongelingenvereniging te Sappemeer
- medewerker weekblad "De Arbeider"
- medewerker weekblad "De Controleur", van 1891 tot 1913
- medewerker "Rotterdamsch Dagblad"
- medewerker "De Kroniek"
- medewerker "Sociaal Weekblad"
- medewerker "Vragen des Tijds"
- medewerker "De Socialistische Gids"
- lid bestuur afdeling ANTB (Algemeene Nederlandsche Typografen Bond)
- secretaris Zuidhollandsch Comité voor Kiesrechtuitbreiding
- voorzitter Rotterdamsche Bestuurdersbond
- redacteur orgaan van de Rotterdamsche Bestuurdersbond "De Bondsbanier"
- lid commissie herziening statuten NAS (Nationaal Arbeids-Secretariaat), vanaf 1903
- correspondent "Het Volk"
Opleiding
primair onderwijs
- lagere school te Hoogezand
Activiteiten
als parlementariër
- Sprak in de Tweede Kamer vooral over zaken betreffende arbeiders in de haven en zeelieden, woningbouw en Rotterdamse aangelegenheden
Wetenswaardigheden
algemeen
- Richtte in 1894 samen met elf anderen de SDAP op; was de jongste van deze zogenoemde "12 apostelen"
- Leider van de Rotterdamse Arbeidersbeweging sinds 1900
uit de privésfeer
- Hij overleed aan leukemie
- Zijn begrafenis werd door duizenden mensen bijgewoond
- In de Rotterdamse wijk Spangen (Rhijnvis Feithstraat) is op 1 mei 1922 een door Berlage ontworpen monumentale bank ter zijner nagedachtenis opgericht.
verkiezingen
- Eindigde in 1905 in het district Rotterdam I als derde achter D. Fock (l.u.) en R.J.W. Rudolph (arp) en in het district Veendam als derde achter E.A. Smidt (vdb) en G.J. Sybrandi (arp)
- Eindigde in 1909 in het district Rotterdam I als derde achter H. Goeman Borgesius (l.u.) en D.J. de Geer (chu)
- Werd in 1913 gekozen in de districten Hoogezand, Rotterdam I en Rotterdam II en nam zitting voor Rotterdam II. Versloeg in Rotterdam I B.J. Gerretson (chu) na herstemming (derde kandidaat was H. Goeman Borgesius), in Rotterdam II na herstemming W.B. van Staveren (arp) (derde kandidaat was de liberaal D. de Klerk) en in Hoogezand P. Rink (l.u.).
- Versloeg in 1917 J. Roeper Bosch (comité anti-grondwetsherziening) en W. van Ravesteijn (sdp)
pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen
- "Branders" (pseudoniem)
- "Koos Dwarskijker" (pseudoniem)
- "Van Meurs" (pseudoniem)
- "Sprokkelaar" (pseudoniem)
- "Vooruit" (pseudoniem)
woonplaats(en)/adres(sen)
- Sappemeer, tot 1894
- Rotterdam, vanaf 1896
- Rotterdam, Nieuwe Binnenweg 99, omstreeks 1913
verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
lid Socialistische jongelingenvereniging "De Vrijheid", vanaf 1890
Publicaties van/over
lijst van publicaties
"De onafhankelijke vakbeweging en de SDAP" (1900)
literatuur/documentatie
- W.H. Vliegen, "Die onze kracht ontwaken deed", deel I, 142
- A.B. de Zeeuw, "Hendrik Spiekman en A.W. Heykoop", in: "Bekende Rotterdammers door hun stadsgenoten beschreven" (1951)
- Chr.A. de Ruyter-de Zeeuw, "Hendrik Spiekman. De grondvester van de Rotterdamse Sociaal-Democratie" (Rotterdam-'s-Gravenhage, 1971)
- H.J. Scheffer, "Spiekman, Hendrik", in: Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland, deel V, 277
- Onze Afgevaardigden, 1913
Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Rotterdam, 16 december 1896
echtgeno(o)t(e)/partner
T. Hommes, Teelke
kinderen
1 dochter en 1 zoon
vader
W. Spiekman, Willem
geboorteplaats en/of -datum
Sappemeer, 9 augustus 1829
beroep vader
schoenmaker
moeder
J. Prins, Janna
geboorteplaats en/of -datum
Muntendam, 9 januari 1835
beroep moeder
hulp in de huishouding (na overlijden echtgenoot)
broers en zusters
2 broers en/of zusters
