G. (Govert) Ritmeester

G. Ritmeester

Vijftien jaar een vooraanstaand VVD-Tweede Kamerlid. Belastingambtenaar, die net als zijn vader, al jong gemeenteraadslid was. Onverschrokken burgemeester van het in de oorlog zwaar getroffen Den Helder en verzetsman. Ging als vrijzinnig-democraat en volgeling van mr. Oud in 1948 over van de PvdA naar de VVD. Maakte als Kamerlid naam in een affaire rond ondeugdelijk defensiematerieel (de helmenaffaire van 1958). Hield zich behalve met defensie bezig met diverse onderwerpen en in het bijzonder met binnenlandse zaken. Zijn spreeksnelheid dreef de stenografen soms tot wanhoop.

VVD
functie(s) in de periode 1948-1963: lid Tweede Kamer

Inhoud

  1. Personalia
  2. Partij/stroming
  3. Hoofdfuncties/beroepen
  4. Partijpolitieke functies
  5. Nevenfuncties
  6. Opleiding
  7. Activiteiten
  8. Wetenswaardigheden
  9. Publicaties van/over
  10. Familie/gezin

Personalia

voornamen (roepnaam)

Govert (Govert)

titulatuur en naam

G. Ritmeester Govert (Govert)

geboorteplaats en -datum

Zwolle, 29 december 1883

overlijdensplaats en -datum

's-Gravenhage, 27 februari 1966

levensbeschouwing

Hervormd

Partij/stroming

partij(en)

  • Liberale Unie, omstreeks 1916
  • VDB (Vrijzinnig-Democratische Bond), omstreeks 1922 tot 9 februari 1946
  • PvdA (Partij van de Arbeid), van 9 februari 1946 tot 24 januari 1948
  • VVD (Volkspartij voor Vrijheid en Democratie), vanaf 24 januari 1948

Hoofdfuncties/beroepen

  • controleur grondbelastingen te Maastricht, tot 1910
  • tijdelijk controleur grondbelastingen te Groningen, van september 1910 tot 1 januari 1912
  • controleur grondbelastingen te Winschoten, van januari 1912 tot 1 juni 1913
  • controleur grondbelastingen te Assen, van 1 juni 1913 tot 1 oktober 1925
  • lid gemeenteraad van Assen, van september 1915 tot 20 september 1925
  • schoolopziener, arrondissement Borger, van 1 december 1916 tot 1 januari 1921
  • controleur grondbelastingen te Leeuwarden, van 1 oktober 1925 tot 1 april 1936
  • lid gemeenteraad van Leeuwarden, van 6 september 1927 tot 1 april 1936
  • wethouder (van financiën) van Leeuwarden, van 6 september 1927 tot 1 april 1936
  • burgemeester van Den Helder, van 1 april 1936 tot 1 april 1943 (werd formeel in juli 1943 door de Duitsers ontslagen)
  • burgemeester van Den Helder, van 6 mei 1945 tot 1 januari 1950 (officieel herbenoemd 20 april 1946)
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 27 juli 1948 tot 5 juni 1963

gevangenschap/internering

  • gevangenschap strafgevangenis te Scheveningen, van 1 april 1943 tot mei 1943
  • gevangenschap concentratiekamp Sachsenhausen en Buchenwald, vanaf 8 mei 1943

Partijpolitieke functies

overzicht

  • lid bestuur Vereeniging van Unie-liberale gemeenteraadsleden, omstreeks 1918
  • voorzitter VDB, federatie Friesland, tot april 1936
  • lid partijbestuur VDB, van 1930 tot 1938
  • lid VDB-commissie over herziening van het defensiestandpunt, 1935
  • lid hoofdbestuur VVD, van 1948 tot 1957

Nevenfuncties

  • voorzitter Volksuniversiteit te Assen (oprichter)
  • lid bestuur Ziekenhuis te Assen
  • voorzitter Volksonderwijs, afdeling Assen
  • voorzitter bestuur Fröbelschool te Assen
  • rijksgecommitteerde eindexamen der kweekscholen voor onderwijzers, omstreeks 1927
  • lid en secretaris commissie van toezicht op het middelbaar onderwijs te Leeuwarden, omstreeks 1927
  • secretaris commissie Opbouw Drenthe, tot 1925
  • lid hoofdbestuur Koninklijke Nederlandse Toeristenbond ANWB (Algemeene Nederlandsche Wielrijders Bond)
  • lid Ambtenarengerecht te Groningen, van 1 maart 1933 tot 1 april 1936
  • ondervoorzitter bestuur Marine-Rampenfonds 1914-1919, omstreeks 1938
  • lid hoofdbestuur Helden-der-Zee-fonds "Dorus Rijkers", omstreeks 1938
  • lid hoofdbestuur Koninklijke Nederlandse Vereniging "Onze Vloot"
  • lid Generale commissie (art 3 Zuiderzee-steunwet 1925), omstreeks 1947 (nog in 1954)
  • voorzitter Nationaal Federatieve Raad van het Voormalig Verzet, vanaf 1955
  • lid Defensiecommissie, omstreeks 1954 tot 1963

afgeleide functies, presidia etc.

  • voorzitter Commissie van Rapporteurs voor de naturalisatie-ontwerpen (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 27 september 1949 tot 22 september 1950
  • voorzitter begrotingscommissie voor Binnenlandse Zaken (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 16 oktober 1951 tot september 1952
  • voorzitter Commissie van Voorbereiding wetsontwerp Verlenging van de dividendbeperking (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van december 1951 tot november 1952
  • lid Commissie van Rapporteurs voor de ontwerp-Wet Bescherming Bevolking en ontwerp-Wet op de Noodwachten (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van februari 1952 tot 20 mei 1952
  • lid Commissie onderzoek (defensie)materieel aanschaffingsbeleid (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 3 juni 1958 tot oktober 1960

Opleiding

voortgezet onderwijs

  • vijfjarige h.b.s. te Amersfoort

cursussen

  • surnumerairsopleiding (directe belastingen en kadaster)

Activiteiten

als parlementariër

  • Hield zich in de Tweede Kamer onder andere bezig met binnenlandse zaken, defensie, ambtenarenzaken en pensioenen. Was in de periode 1948-1952 ook woordvoerder volkshuisvesting.
  • Interpelleerde op 23 april 1958 minister Staf over de levering van ondeugdelijke helmen aan het leger. Een door hem ingediende motie om een extern onderzoek te laten instellen werd verworpen; de meerderheid gaf de voorkeur aan een onderzoek door de Kamer.

opvallend stemgedrag

  • Behoorde in 1962 met Berkhouwer, Schuitemaker en Zegering Hadders tot de minderheid van zijn fractie die vóór de ontwerp-Wet Premie Kerkenbouw stemde
  • Behoorde in 1962 met Den Hartog en Zegering Hadders tot de minderheid van zijn fractie die vóór een (verworpen) initiatiefwetsvoorstel-Vondeling over verlenging van de Wet vervreemding landbouwgronden stemde

Wetenswaardigheden

algemeen

  • Was als oudste aanwezige lid in jaren enkele keren fungerend Tweede Kamervoorzitter, met name in avondvergaderingen
  • In oktober 1961 één van de 12 parlementsleden, die een verklaring ondertekenden waarin 200 personen aandrongen op het nakomen door Nederland van de belofte inzake het zelfbeschikkingsrecht van Nieuw-Guinea

uit de privésfeer

  • Speelde als burgemeester van Den Helder een belangrijke en positieve rol bij de coördinatie van de hulpverlening aan inwoners die waren getroffen door een Duits bombardement in mei 1940. Omdat de Duitsers de marinehaven bezette en zijn stad ook voor de geallieerden in de vuurlinie lag, volgden nadien nog honderdzeventien luchtaanvallen, met vele slachtoffers en zware verwoestingen.
  • Hielp in de Tweede Wereldoorlog illegale werkers en agenten uit Engeland. Leverde de illegaliteit in 1942 gedetailleerde informatie over de stellingen van de Duitsers in Den Helder.
  • Verbleef tijdens de bezetting i.v.m. verzetsdaden in de concentratiekampen Sachsenhausen en Buchenwald
  • Werd in april 1943 gevangen gezet ten gevolge van het tegen de illegaliteit gerichte Englandspiel door de verrader Anton van der Waals
  • Zijn vader was gemeenteraadslid in Utrecht

woonplaats(en)/adres(sen)

  • Assen, tot september 1925
  • Leeuwarden, van september 1925 tot 1936
  • Den Helder, Javastraat 114, vanaf 1936 (nog in 1950)
  • 's-Gravenhage, Van Alkemadelaan 678, omstreeks 1952 (nog in 1959)

ridderorden

Officier in de Orde van Oranje-Nassau, 29 augustus 1939

overige onderscheidingen en prijzen

ereburger van Den Helder, december 1949

Publicaties van/over

literatuur/documentatie

  • A.W. Abspoel, "Van Binnen- en Buitenhof" (1956), 42
  • Wie is dat? 1956

archivalia

archief-Ritmeester, Nationaal Archief

Familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

gehuwd te Utrecht, 28 maart 1912

echtgeno(o)t(e)/partner

S.J. van der Feen, Stephanie Johanna

vader

C.M. Ritmeester, Claudius Marinus

geboorteplaats en/of -datum

Vught, 17 januari 1853

beroep vader

directeur van een bouwmaatschappij

moeder

C. Quakernaat, Catharina

geboorteplaats en/of -datum

Gorinchem, 4 februari 1856