liberaal, Liberale Unie, vooruitstrevende kamerclub, vrijzinnig-democratische kamerclub
functie(s) in de periode 1879-1917: lid Tweede Kamer
Personalia
voornamen (roepnaam)
Franciscus
titulatuur en naam
F. Lieftinck Franciscus
opmerkingen over de naam en/of titel
Ook wel F. Lieftinck J.Wzn.
geboorteplaats en -datum
Odoorn, 8 juni 1835
overlijdensplaats en -datum
Haarlem, 7 juli 1917
begraafplaats en -datum
Driehuis-Westerveld, 11 juli 1917 (crematie)
levensbeschouwing
Hervormd: vrijzinnig
niet-kerkelijke levensbeschouwing
vrijmetselaar
Partij/stroming
stroming(en)
- liberaal: vooruitstrevend
- Takkiaan, 1894
partij(en)
Liberale Unie
lid tussentijds gevormde fractie(s)
- Vooruitstrevend-Liberale Kamerclub, van mei 1894 tot september 1897
- Vrijzinnig-Democratische Kamerclub, van 22 september 1897 tot maart 1901
- Vooruitstrevend-Liberale Kamerclub, van 2 december 1902 tot juni 1905
Hoofdfuncties/beroepen
- kandidaat-predikant provinciaal kerkbestuur van Friesland, 1860
- predikant Nederlandse Hervormde Kerk te Boijl (Frl.), van september 1860 tot oktober 1863
- predikant Nederlandse Hervormde Kerk te Kimswerd (Frl.), van oktober 1863 tot februari 1879
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 18 februari 1879 tot 11 oktober 1884 (voor het kiesdistrict Leeuwarden)
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 17 november 1884 tot 18 mei 1886 (voor het kiesdistrict Leeuwarden)
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 14 juli 1886 tot 17 augustus 1887 (voor het kiesdistrict Leeuwarden)
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 19 september 1887 tot 27 maart 1888 (voor het kiesdistrict Leeuwarden)
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 1 mei 1888 tot 20 maart 1894 (voor het kiesdistrict Franeker)
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 16 mei 1894 tot 27 juni 1917 (1894-1905 voor het kiesdistrict Franeker, 1905-1917 voor het kiesdistrict Zutphen)
Nevenfuncties
- voorzitter Landbouwvereniging in Friesland
- voorzitter Hollandsche Maatschappij van Landbouw, afdeling Haarlem en omstreken (27 jaar)
- lid hoofdbestuur Algemeene Nederlandsche Bond "Vrede door Recht", omstreeks 1907
- president-commissaris Maatschappij "Van Nassau-La Lecq"
afgeleide functies, presidia etc.
- voorzitter Commissie van Rapporteurs voor hoofdstuk VI (Marine) 1894 (Tweede Kamer der Staten-Generaal)
- lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van september 1899 tot maart 1900
- lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van februari 1901 tot april 1901
- lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van september 1907 tot april 1908
- voorzitter begrotingscommissie voor hoofdstuk VI (Marine) 1915 (Tweede Kamer der Staten-Generaal)
- lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van juni 1915 tot september 1915
comités van aanbeveling, erefuncties etc.
erevoorzitter Gymnastiekvereniging "Sparta" te Haarlem
Opleiding
academische studie
- theologie (proponentsexamen), Hogeschool te Groningen, van 18 juni 1853 tot 1860
Activiteiten
als parlementariër
- De voornaamste onderwerpen waarover hij in de Tweede Kamer sprak waren onderwijs, landbouw, waterstaat, visserij en defensie-aangelegenheden
opvallend stemgedrag
- Stemde in 1886 vóór een (verworpen) amendement-Heldt om de Staten-Generaal te laten beslissen over oorlogsverklaring
- Behoorde in december 1888 tot de zes liberalen die vóór een (verworpen) motie-Schepel stemden over een verschuiving van indirecte naar directe belastingen
- Behoorde in 1889 tot de zes liberalen die vóór een (verworpen) motie-Domela Nieuwenhuis stemden tot afkeuring van het uitblijven van wetgeving om de belastingdruk voor lagere klassen te verminderen
- Behoorde in 1891 tot de vier liberalen die vóór een (verworpen) motie-Domela Nieuwenhuis stemden, waarin het wetsvoorstel-Bergansius voor een nieuwe Militiewet zonder meer werd afgewezen.
- Stemde in 1896 tegen de ontwerp-Kieswet van Van Houten
- Behoorde in 1901 tot de minderheid van de liberalen die tegen de ontwerp-Militiewet stemde
- Behoorde in 1915 tot de minderheid van de liberalen die tegen het (tijdelijk) herstel van het gezantschap bij de paus stemde
- Behoorde in 1916 tot de minderheid van de Unie-liberalen die tegen een motie-Schaper stemde waarin koppeling van een pensioenbelasting en een ouderdomspensioen werd afgewezen. Aanneming van de motie was voor Treub reden om af te treden.
- Stemde in 1917 als enige liberaal tegen de wijziging van de Grondwettelijke onderwijsbepalingen
Wetenswaardigheden
algemeen
- Anti-militarist
- Oudste lid Tweede Kamer in jaren 1908 tot 1917. Leidde in die hoedanigheid steeds de eerste vergadering van de Tweede Kamer na opening van een nieuwe zittingsperiode.
uit de privésfeer
- Bekend om zijn grote rijkdom. Voerde een rijke staat en reed in Friesland een rijtuig met prachtige schimmels.
- Was aan het eind van zijn leven nagenoeg blind
- Zijn zwager, J.G. Borgesius was gedurende 41 jaar (1874-1915) burgemeester van Odoorn
anekdotes en citaten
- Werd als Kamerlid buiten de Kamer vrijwel altijd in het gezelschap van zijn collega en vriend Cremer gezien
- Hij stond erom bekend dat hij collega-Kamerleden die in zijn ogen te lang aan het woord waren op allerlei manieren tot beïndiging maande. Dat kan zijn door de spreker in verlegenheid te brengen, door hard kuchen, door onverwachte interrupties of door tegen zijn inktkoker te tikken.
- Hij stond bekend als "de bek op poten"
verkiezingen
- Versloeg in 1879 bij een tussentijdse verkiezing in het district Leeuwarden K. Eland (lib.)
- Versloeg in 1879 bij de periodieke verkiezingen jhr. A.F. de Savornin Lohman (a.r.) met groot verschil
- Versloeg in 1883 jhr. M.A. de Savornin Lohman (a.r.) met groot verschil
- Werd in 1884 in de eerste stemmingsronde gekozen. Versloeg o.a. de antirevolutionairen U.H. Huber en H. Pierson
- Werd in 1886 in de eerste stemmingsronde gekozen. Versloeg de antirevolutionairen U.H. Huber en Jhr. P.J. van Swinderen
- Werd in 1887 in de eerste stemmingsronde gekozen. Versloeg de antirevolutionairen U.H. Huber en Th. Heemskerk
- Versloeg in 1888 na herstemming L.W. de Vries (arp)
- Versloeg in 1891 na herstemming P. van Vliet (arp)
- Versloeg in 1894 A. Brummelkamp (arp)
- Versloeg in 1897 na herstemming H. Kamstra (arp)
- Versloeg in 1901 na herstemming J.P. Vergouwen (arp)
- Eindigde in 1905 in de eerste stemmingsronde achter J. Ankerman (fch) en P.L. Tak (sdap). Tak werd in de tweede ronde gekozen.
- Versloeg in 1905 bij een naverkiezing in het district Zutphen na herstemming R.P.J. Tutein Nolthenius (nhp). Werd gekozen, nadat Goeman Borgesius had geopteerd voor het district Enkhuizen.
- Versloeg in 1909 na herstemming A. baron van Heeckeren van Kell (arp)
- Versloeg in 1913 na herstemming J.R. Snoeck Henkemans (chu)
- Versloeg in 1917 M.C. van Wijhe (sdp)
woonplaats(en)/adres(sen)
- Kimswerd (Frl.), omstreeks 1863 (nog in 1879)
- Haarlem, omstreeks 1897 tot 1917
ridderorden
- Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 31 augustus 1898
- Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, 31 augustus 1909
verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
- lid Nederlandsche Onderwijzersgenootschap
- lid vrijmetselaarsloge "Vicit Viri Virtus" te Haarlem
- lid sociëteit "Trou moet blijcken" te Haarlem
Publicaties van/over
literatuur/documentatie
- Lavater jr., "Politieke Photografien van de aftredende leden der Tweede Kamer" (1879)
- F. Netscher, "In en om de Tweede Kamer. Parlementaire portretten en schetsen" (1889)
- Mr. Antonio, "Fr. Lieftinck", Parlementaire Portretten, Nieuwe Reeks XV, De Telegraaf, 16 maart 1901
- C.K. Elout, "De Heeren in Den Haag" (2e reeks, 1909), p.55
- Nieuwe Rotterdamsche Courant, 7 juli 1917
- C. Visser 't Hooft, "Franciscus Lieftinck (1835-1917). Welbespraakt parlementariër" (2024)
- Ned. Patriciaat, 1941
- Onze Afgevaardigden, 1897, 1901, 1905, 1909 en 1913
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
- gehuwd te Harlingen, 22 maart 1865 (echtgenote overleden 16 juli 1866)
- gehuwd (tweede huwelijk) te Bergambacht, 2 juni 1869 (echtgenote overleden 23 oktober 1883)
- gehuwd (derde huwelijk) te Haarlem, 22 april 1886
echtgeno(o)t(e)/partner
S. Zijlstra, Sijtske
2e echtgeno(o)t(e)/partner
C.N.J. Smits van der Goes, Cornelia Nicolaine Johanna
3e echtgeno(o)t(e)/partner
H.M.E. Holtzman, Hermine Marie Elisabeth
vader
J.W. Lieftinck, Jan Wolter
geboorteplaats en/of -datum
Zweeloo (Dr.), 7 mei 1807
beroep vader
predikant
moeder
H. Uilkens, Hemmina
geboorteplaats en/of -datum
Groningen, 11 juni 1812
beroep grootvader (vaderskant)
predikant te Zweeloo (Dr.)
beroep grootvader (moederskant)
apotheker te Groningen
familierelaties
- Schoonzoon (bij derde echtgenote) van P.H. Holtzman, Tweede Kamerlid
