Drs. B.S. (Ben) Polak

B.S. Polak
bron: Fotoarchief Eerste Kamer

Orthodox communist van Joodse afkomst, in wezen een non-conformist. De huisarts van de linkse Amsterdamse intelligentsia. Moedig man in het verzet. Als wethouder van Amsterdam in 1948 afgezet na de communistische omwenteling in Praag. In 1953 geroyeerd door CPN, omdat hij niet geloofde aan de misdaden van joodse sluipmoordenaars in doktersjas in Moskou. Kort daarna weer in genade aangenomen en lid van de Eerste Kamer geworden. Later hoogleraar huisartskunde.

CPN
functie(s) in de periode 1956-1960: lid Eerste Kamer

Inhoud

  1. Personalia
  2. Partij/stroming
  3. Hoofdfuncties/beroepen
  4. Partijpolitieke functies
  5. Nevenfuncties
  6. Opleiding
  7. Activiteiten
  8. Wetenswaardigheden
  9. Publicaties van/over
  10. Familie/gezin

Personalia

voornamen (roepnaam)

Benjamin Sally (Ben)

titulatuur en naam

Drs. B.S. Polak Benjamin Sally (Ben)

geboorteplaats en -datum

Nijmegen, 12 september 1913

overlijdensplaats en -datum

Amsterdam, 24 juli 1993

levensbeschouwing

  • Israëlitisch (Nederlands-Israëlitisch) (opgevoed, aanvankelijk orthodox)
  • geen godsdienst

Partij/stroming

partij(en)

  • CPN (Communistische Partij van Nederland), van 1932 tot maart 1953 (geroyeerd)
  • CPN (Communistische Partij van Nederland), vanaf 1953 (weer lid na was gebleken dat de beschuldigingen tegen de artsen vals waren geweest)

Hoofdfuncties/beroepen

  • huisarts te Amsterdam, van 1941 tot 1943
  • lid tijdelijke gemeenteraad van Amsterdam, van 21 november 1945 tot 3 september 1946
  • lid Provinciale Staten van Noord-Holland, van 19 juni 1946 tot 10 maart 1953
  • lid gemeenteraad van Amsterdam, van 3 september 1946 tot 10 maart 1953
  • wethouder (van bedrijven) van Amsterdam, van 3 september 1946 tot 22 september 1948
  • huisarts te Amsterdam, van 1949 tot 1978
  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 6 november 1956 tot 20 september 1960
  • wetenschappelijk hoofdmedewerker huisartsgeneeskunde, Universiteit van Amsterdam, van 1965 tot 1970
  • directeur Instituut voor Huisartsengeneeskunde te Amsterdam, vanaf 1969 (medeoprichter)
  • lector huisartgeneeskunde, Universiteit van Amsterdam, van 1 januari 1970 tot 1 januari 1977
  • hoogleraar huisartsgeneeskunde, Universiteit van Amsterdam, van 1 januari 1977 tot 1 augustus 1984

Partijpolitieke functies

overzicht

  • lid bestuur CPN district Amsterdam, van 1933 tot 1938
  • lid bestuur CPN afdeling Amsterdam
  • secretaris wetenschappelijk bureau CPN, omstreeks 1946

Nevenfuncties

  • lid redactie "De Vrije Katheder"
  • voorzitter College Huisartsgeneeskunde
  • lid Gezondheidsraad
  • lid bestuur Vereniging tegen Kwakzalverij
  • lid redactie "Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde", van 1974 tot 1976
  • lid hoofdbestuur KMBG (Koninklijke Maatschappij ter Bevordering van de Geneeskunde), van 1976 tot 1982
  • voorzitter Medisch Comité Noord Vietnam, van 1978 tot 1988
  • lid en voorzitter curatorium weekblad "Vrij Nederland", van 1979 tot 1989
  • voorzitter Stichting Dienstverlening Verzetsdeelnemers, vanaf 1981
  • voorzitter Stichting Onderzoek Psychische Oorlogsgevolgen, vanaf 1984
  • voorzitter Projectgroep Behandeling Oorlogs- en Geweldsslachtoffers, van 1985 tot 1989
  • voorzitter Redactieraad Bijblijven, van 1985 tot 1989
  • voorzitter Stichting Comité Joods verzet 1940-1945, vanaf 1986
  • voorzitter Stichting Cluster Onderzoek en Onderwijs Revalidatiegeneeskunde in Noord-Holland, vanaf 1989

Opleiding

voortgezet onderwijs

  • gymnasium-b, Openbare middelbare school te Nijmegen, van 1925 tot 1926
  • gymnasium-b, Openbare middelbare school te 's-Gravenhage, van 1926 tot 1932

academische studie

  • geneeskunde, Rijksuniversiteit Leiden, van oktober 1932 tot 1 mei 1939
  • artsexamen, Gemeentelijke Universiteit te Amsterdam, tot 9 juli 1941

Activiteiten

als parlementariër

  • Hield zich in de Eerste Kamer met name bezig met justitie, sociale zaken en volksgezondheid, defensie en onderwijs

Wetenswaardigheden

algemeen

  • Op 31 maart 1948 werd in de Amsterdamse gemeenteraad een motie aangenomen, waarin de communistische wethouders werd verzocht hun zetels ter beschikking te stellen. Polak en Seegers weigerden dit, waarna hun portefeuilles door andere wethouders werden overgenomen en een zevende wethouder werd benoemd. De regering kwam met een wijziging van de Gemeentewet om ontslag van wethouders mogelijk te maken.
  • Na zijn royement in 1953 probeerde de CPN leden die patiënt van hem waren, te bewegen een andere huisarts te kiezen
  • Zette zich met name in voor joodse en andere oorlogsslachtoffers

uit de privésfeer

  • Werd in 1943 gearresteerd, maar ontsnapte volgens 'De Waarheid' tijdens zijn transport naar Vught (elders wordt gemeld: ontsnapte via een dakraam uit de Amsterdamse Strafgevangenis). Zat daarna ondergedoken en was actief in het verzet.
  • Had als huisarts vele bekende Amsterdammers in zijn praktijk (intellectuelen, kunstenaars, wetenschappers). Dit leverde hem de bijnaam "modedokter" op
  • Was tweemaal (in 1940 en, na echtscheiding, in 1950) getrouwd met Pim Eldering

verkiezingen

  • Werd in 1956 gekozen door Groep II: Gelderland, Overijssel, Groningen en Drenthe

woonplaats(en)/adres(sen)

  • Nijmegen, tot 19 december 1925
  • 's-Gravenhage, Boschbesstraat 30, van 19 december 1925 tot 3 april 1939
  • Amsterdam, Zwanenburgwal 64/III, van 3 april 1939 tot 28 juni 1940
  • Amsterdam, Rivierenlaan 6/III, van 28 juni 1940 tot 25 oktober 1945
  • Amsterdam, Amstel 340/III, van 25 oktober 1945 tot 14 februari 1946
  • Amsterdam, Joh. Vermeerstraat 36, van 14 februari 1946 tot 4 mei 1946
  • Amsterdam, Hunzestraat 8/III, van 4 mei 1946 tot 7 september 1949
  • Amsterdam, Rivierenstraat 6/III, van 7 september 1949 tot 28 september 1949
  • Amsterdam, E. de Roodestraat 31, van 28 september 1949 tot 15 juli 1959
  • Amsterdam, 2e Constantijn Huygensstraat 72, van 15 juli 1959 tot 26 november 1969
  • Amsterdam, Reinier Vinkeleskade 47, van 26 november 1969 tot 6 januari 1971
  • Amsterdam, 2e Constantijn Huygensstraat 72, van 6 januari 1971 tot 26 juni 1972
  • Amsterdam, Keizersgracht 29, vanaf 26 juni 1972

ridderorden

Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw

buitenlandse onderscheidingen

Orde Vriend van het Volk van Vietnam, 1988

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.

lid NZSO (Nederlandsche Zionistische Studenten Organisatie)

Publicaties van/over

lijst van publicaties

"Instituut voor huisartsgeneeskunde: wording en groei" (oratie, 1977)

literatuur/documentatie

  • H. de Liagre Böhl, "Polak, Benjamin Sally (1913-1993)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel VI (elektronische versie)
  • Trouw, 26 juli 1993

Biografisch Woordenboek(en)

biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland

Familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

  • gehuwd te Amsterdam, 28 augustus 1940 (huwelijk ontbonden 26 november 1945)
  • gehuwd (tweede huwelijk) te Amsterdam, 6 augustus 1947 (huwelijk ontbonden 31 maart 1950)
  • gehuwd (hertrouwd met eerste echtgenote), 20 juli 1950 (huwelijk ontbonden 28 augustus 1969)
  • gehuwd (vierde huwelijk) te Amsterdam, 12 september 1977

echtgeno(o)t(e)/partner

P.E. Eldering, Petronella Everdina (Pim)

2e echtgeno(o)t(e)/partner

A. Bronsing, Aletta (Letty)

3e echtgeno(o)t(e)/partner

M. Smit, Mireille

kinderen

2 zoons (uit eerste huwelijk)

vader

M.S. Polak, Mozes Samson

geboorteplaats en/of -datum

Delfzijl, 1 april 1871

beroep vader

oppervoorzanger in de synagoge en godsdienstleraar

moeder

G. van der Hove, Goldina

geboorteplaats en/of -datum

Winschoten, 12 januari 1873

broers en zusters

7 broers en/of zussen