Drs. A.G. (Bert) Koenders

A.G. Koenders
bron: Fotobureau Dijkstra

PvdA-politicus met een grote internationale staat van dienst en betrokkenheid met Afrika. Was in het kabinet-Balkenende IV minister voor Ontwikkelingssamenwerking en in Rutte II drie jaar minister van Buitenlandse Zaken. Hij begon als beleidsmedewerker van de PvdA-Tweede Kamerfractie en was European director Parlementarians for Global Action en politiek adviseur van de Verenigde Naties in zuidelijk Afrika. In de periode 2011-2013 was hij vertegenwoordiger van de secretaris-generaal van de VN in Ivoorkust en in 2013-2014 was hij dat in Mali. Als PvdA-Tweede Kamerlid (1997-2007) buitenlandwoordvoerder, die onder meer aandrong op onderzoek naar de Nederlandse betrokkenheid bij de strijd in Irak. Hij zat in de enquêtecommissie Srebrenica. Ter zake kundig minister, die beslissingen echter soms lang afwoog. Sinds 2019 is hij hoogleraar vrede, recht en veiligheid in Leiden/Den Haag.

PvdA
functie(s) in de periode 1997-2017: lid Tweede Kamer, minister

Inhoud

  1. Personalia
  2. Partij/stroming
  3. Hoofdfuncties/beroepen
  4. Partijpolitieke functies
  5. Nevenfuncties
  6. Opleiding
  7. Activiteiten
  8. Wetenswaardigheden
  9. Publicaties van/over

Personalia

voornamen (roepnaam)

Albert Gerard (Bert)

titulatuur en naam

Drs. A.G. Koenders Albert Gerard (Bert)

opmerkingen over de naam en/of titel

Prof.drs. A.G. Koenders

geboorteplaats en -datum

Arnhem, 28 mei 1958

Partij/stroming

partij(en)

PvdA (Partij van de Arbeid)

Hoofdfuncties/beroepen

  • medewerker PvdA-Tweede Kamerlid, vanaf 1983
  • coördinerend beleidsmedewerker buitenlands beleid, PvdA-fractie Tweede Kamer der Staten-Generaal, tot 1993
  • parttime European director "Parlementarians for Global Action" te New York, van 1984 tot 1992
  • adjunct-hoogleraar "Webster University" te Leiden, van 1987 tot 1993
  • politiek adviseur van de Verenigde Naties te Mozambique, Zuid-Afrika en Mexico, van 1993 tot 1994
  • principal administrator Policy Planning Staf (directoraat-generaal van de buitenlandse politiek, conflictpreventie en uitbreiding van de Europese Unie), Europese Commissie te Brussel, van 1995 tot 1997
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 11 november 1997 tot 22 februari 2007
  • visiting professor internationale betrekkingen, "The John Hopkins-Universiteit" te Bologna, van maart 2000 tot 2002
  • minister zonder portefeuille, minister voor Ontwikkelingssamenwerking, van 22 februari 2007 tot 23 februari 2010
  • speciaal vertegenwoordiger in Ivoorkust van secretaris-generaal Ban Ki-Moon van de Verenigde Naties, van augustus 2011 tot 1 juli 2013
  • ondersecretaris-generaal van de Verenigde Naties en hoofd van de stabilisatiemissie MINUSMA in Mali, van 1 juli 2013 tot 16 oktober 2014 (benoemd 17 mei)
  • minister van Buitenlandse Zaken, van 17 oktober 2014 tot 26 oktober 2017
  • hoogleraar Vrede, Recht en Veiligheid, Institute of Security and Global Affairs, Universiteit Leiden te 's-Gravenhage, vanaf september 2019

Partijpolitieke functies

overzicht

  • lid commissie verkiezingsprogramma PvdA/GroenLinks 2025, van 26 juni 2025 tot 2025

vorige

  • lid landelijke PvdA-werkgroepen buitenland en Europese politiek
  • lid dagelijks bestuur EVS (Evert Vermeer Stichting), tot 1992
  • lid curatorium WBS (Wiardi Beckman Stichting)
  • voorzitter FMS (Foundation Max van der Stoel)

Nevenfuncties

huidige

  • speciaal gezant van de Wereldbank voor Fragiliteit, vanaf 2019
  • voorzitter AIV (Adviesraad Internationale Vraagstukken), vanaf 1 januari 2022
  • lid Raad van Toezicht ICG (International Crisis Group)
  • adviseur USF (Samenwerken voor een Gedeelde Toekomst), vanaf maart 2026

vorige

  • adviseur Conflict Preventie Network te Brussel
  • lid bestuur "The Centre for democracy and conciliation in Southeastern Europe" te Thessaloniki
  • lid Raad van Toezicht "Stichting voor het Nieuwe Zuid-Afrika"
  • lid Raad van Toezicht Stichting "Institute Multiparty Democracy"
  • vicevoorzitter Atlantische Commissie te 's-Gravenhage
  • lid Frans-Nederlandse Samenwerkingsraad
  • lid bestuur Society for International Development te 's-Gravenhage
  • voorzitter Parliamentary Network on the World Bank
  • voorzitter East-West Parliamentary Practice Project
  • speciaal gezant van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties over de gevolgen van de financiële crisis voor ontwikkelingslanden, mei 2009 (voorbereiden conferentie in New York op 1 tot 3 juni)
  • voorzitter Raad van Toezicht "Rutgers WPF (World Poupulation Foundation)", van januari 2011 tot 1 juli 2014

afgeleide functies, presidia etc.

  • lid (vicepresident) Parlementaire Assemblée van de NAVO, van 1998 tot november 2006 (voorzitter socialistische groep)
  • lid Parlementaire Assemblée van de OVSE, omstreeks juli 1999 tot 2007
  • lid parlementaire enquêtecommissie Srebrenica (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van juni 2002 tot juni 2003
  • voorzitter Contactgroep Frankrijk (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 10 september 2003 tot februari 2007
  • lid parlementaire werkgroep 'Parlementair onderzoek NATO Response Force (NRF)' over het inlichtingenrecht van de Tweede Kamer bij de inzet van de krijgsmacht, van juni 2005 tot juni 2006
  • president Parlementaire Assemblée van de NAVO, van 17 november 2006 tot 22 februari 2007

comités van aanbeveling, erefuncties etc.

honorair lid Commissie Stiglitz (bestrijden economische crisis in ontwikkelingslanden), vanaf september 2009

Opleiding

voortgezet onderwijs

  • v.w.o., "Carolus Clusius College" te Zwolle

academische studie

  • politicologie: internationale betrekkingen en economie, Vrije Universiteit te Amsterdam
  • politicologie: internationale betrekkingen en economie, Universiteit van Amsterdam te Amsterdam, tot 1983 (cum laude)
  • studie (M.A) Johns Hopkins University School of Advanced International Studies te Bologna en Washington (D.C.)

Activiteiten

als parlementariër

  • Hij was fractiewoordvoerder vredesmissies (Irak, Afghanistan)
  • Diende in 2001 samen met Mohamed Rabbae (GroenLinks) een initiatiefwetsvoorstel in over maatschappelijke verantwoord ondernemen. Dit voorstel bleef onafgedaan. (27.905)
  • Interpelleerde op 3 april 2002 minister Van Aartsen over de escalerende situatie in het Midden-Oosten (28.290)

als bewindspersoon (beleidsmatig)

  • Besloot in 2007 in samenhang met de verlenging van de Nederlandse missie in Uruzgan extra financiële steun te verlenen aan de regering van Afghanistan en aan nongovernementele organisaties
  • Bracht in 2007 de Beleidsbrief Ontwikkelingssamenwerking uit. Inzet voor Nederland is het komen tot een krachtige en gezamenlijke strategie om de achterstanden bij het behalen van de millennium-ontwikkelingsdoelen terug te dringen. Daarbij wordt meer aandacht besteed aan sociale en economische ontwikkeling die is gericht op het armste deel van de bevolking. De mensenrechtenbenadering van ontwikkelingssamenwerking staat voorop. Er worden afzonderlijke notities aangekondigd over landbouw, maatschappelijk verantwoord ondernemen, milieu en duurzame energie en sport. (31.250)
  • Startte in 2008 een nieuwe relatie tussen Nederland en Suriname, waarbij onder meer werd afgesproken van Nederland een resterend bedrag van 91 miljoen euro ter beschikking zou stellen voor investeringen in infrastructuur, schoon drinkwater, onderwijs, gezondheidszorg en projecten voor de bevolking in het het binnenland
  • Leidde in maart 2009 de Nederlandse delegatie op de internationale conferentie in Den Haag over de toekomst van Afghanistan
  • Bracht in april 2009 de Beleidsnotitie Maatschappelijke Organisaties 'Samenwerken, Maatwerk, Meerwaarde' uit over het medefinancieringsstelsel. Doel is onder meer het tegengaan van versnippering bij hulpverlening en het terugbrengen van het aantal betrokken medefinancieringsorganisaties (ngo's) van ruim 200 naar 30. Organisaties moeten om voor subsidie in aanmerking te komen, aansluiten bij de Nederlandse beleidsdoelen. Een organisatie moet per jaar per land minimaal 500.000 euro uitgeven en 60 procent van de medefinancieringsgelden besteden aan bilaterale partnerlanden van Nederland. (31.933)
  • Verdedigde in november 2014 als minister van Buitenlandse Zaken met succes het besluit om 100 militairen naar Afghanistan te zenden om daar officieren van leger en politie op te leiden
  • Maakte zich als minister sterk voor het door de Veiligheidsraad van de VN instellen van een tribunaal om de daders van het neerhalen van vlucht MH17 te kunnen berechten. Een door Maleisië ingediende resolutie daarover stuitte in juli 2015 echter op een Russisch veto.
  • Nam in september 2015 deel aan een internationale top in Alaska over de gevolgen van klimaatveranderingen voor het Arctisch gebied en van de gevolgen van die veranderingen op de rest van de wereld
  • Bracht in september 2015 een officieel bezoek aan Iran
  • Bracht in januari 2016 samen met de ministers Hennis en Ploumen een aanvullende artikel 100-brief uit over de Nederlandse bijdrage aan de strijd tegen ISIS. In de tweede fase van het campagneplan zal ook een bijdrage worden geleverd aan het bombarderen van aanvoerlijnen in Oost-Syrië. Verder wil het kabinet investeren in het onderhandelingsproces, het civiel helpen stabiliseren van gebieden die onder controle staan van de gematigde oppositie en het lenigen van de humanitaire noodsituatie die geleid heeft tot vele ontheemden en vluchtelingen. Er komt 10 miljoen euro steun voor de gematigde wapende oppositie.
  • Nam in februari 2016 in München deel aan een internationale veiligheisdsconferentie, waarin onder meer cyberveiligheid, terrorisme, Syrië, het conflict in Oekraïne en de vluchtelingencrisis ter sprake kwamen
  • Nam in maart 2016 op Bali deel aan een internationale conferentie over bestrijding van mensensmokkel en mensenhandel
  • Sloot in april 2016 namens de EU overeenkomsten met Mali, Ghana en Ivoorkust over migratie, met name over het wegnemen van oorzaken daarvan en over het terugnemen van uitgeprocedeerde migranten
  • Bracht in juli 2016 een bezoek aan Latijns-Amerika, waaronnder Argentinië en Brazilië. Organiseerde samen met Uruguay een internationale conferentie over homo- en biseksuelen en transgenders.
  • Woonde in juli 2016 een internationale conferentie over Irak bij. Zegde daarop extra steun toe voor stabilisatie, ontmijning, noodhulp en opleidingen in Irak.
  • Woonde in september 2016 een VN-top in New York bij over de wereldwijde vluchtelingenproblematiek. De conferentie was een iniatief van de Amerikaanse president Obama.
  • Woonde in september 2016 de ondertekening bij van het vredesakkoord in Colombia tussen regering en FARC
  • Bracht in oktober 2016 een bezoek aan Myanmar en Thailand, met name over democratische ontwikkelingen in die landen
  • Bracht in december 2016 een bezoek aan een door IS verwoest dorp (Hashansham) in Noord-Irak en overlegde in Irak met de Iraakse regering over de toekomst van dat land
  • Was mede-initiatiefnemer van instelling van een Global Commission on the Stability of Cyberspace (GCSC), die in Den Haag werd gevestigd
  • Organiseerde in maart 2017 samen met het Bureau van de Hoge Commissaris voor de Mensenrechten in een internationale bijeenkomst over oprichting van een bewijzenbank Syrië. Daarmee moet op termijn vervolging en bestraffing wegens gruwelijkheden in Syrië eenvoudiger worden.
  • Was in maart 2017 nauw betrokken bij het tot ongewenst persoon verklaren en uitzetten van de Turkse minister Kaya van Familiezaken die een openbare toespraak wilde houden bij het Turkse consulaat in Rotterdam
  • Bracht in mei 2017 een bezoek aan India om de politieke en economische banden met dat land te versterken
  • Was in mei 2017 nauw betrokken bij het opstellen van richtsnoeren voor de onderhandelingen van de EU met het Verenigd Koninkrijk over de Brexit

Wetenswaardigheden

ridderorden

Officier in de Orde van Oranje-Nassau, 17 maart 2010

Publicaties van/over

literatuur/documentatie

Toof Brader en Marja Vuijsje, "Haagse portretten. Tweede-Kamerleden, ministers, staatssecretarissen" (1999)