Drs. A.Ch. (Andrée) van Es

Strijdbaar en actief Tweede Kamerlid voor de PSP en GroenLinks. Was al op jonge leeftijd Tweede Kamerlid voor de PSP, na eerst fractiemedewerker te zijn geweest. Zette zich in voor rechten van minderjarigen, minderheden en vrouwen en voerde in vele debatten het woord. Kwam in 1986 in conflict met fractieleider Van der Spek over de koers van de partij, omdat zij voorstander was van samenwerking met CPN en PPR. Onderbrak, hoewel zij toen het enige PSP-Kamerlid was, haar Kamerlidmaatschap vanwege zwangerschap. Na haar vertrek uit de politiek onder meer werkzaam bij de omroep, directeur van 'De Balie', voorzitter van GGZ Nederland en directeur-generaal Bestuur en Koninkrijksrelaties. In 2010-2014 was zij wethouder van Amsterdam.

PSP, GroenLinks
functie(s) in de periode 1981-1990: lid Tweede Kamer, fractievoorzitter TK

Personalia

voornamen (roepnaam)

Andrée Christine (Andrée)

titulatuur en naam

Drs. A.Ch. van Es Andrée Christine (Andrée)

geboorteplaats en -datum

's-Gravenhage, 26 januari 1953

Partij/stroming

partij(en)

PSP (Pacifistisch-Socialistische Partij), van 1975 tot 27 januari 1991
GroenLinks, vanaf 24 november 1990 (vanaf 2023 tevens lid PvdA)

Hoofdfuncties/beroepen

medewerker JAC (Jongeren Adviescentrum), van 1971 tot 1975
medewerker PSP-fractie Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 1975 tot 1980
juriste JAC te Amsterdam, van 1980 tot 1981
lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 10 juni 1981 tot 8 november 1990
fractievoorzitter PSP Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 14 december 1985 tot 5 september 1989
groepsredacteur Radio I VPRO, van juni 1993 tot 1996
medewerker tv-programma's NOS (Nederlandse Omroep Stichting), omstreeks 1996
projectleider '200 jaar justitie' van "De Balie", centrum voor cultuur en politiek te Amsterdam, van 1998 tot 1 februari 1999
directeur "De Balie", centrum voor cultuur en politiek te Amsterdam, van 1 februari 1999 tot 1 januari 2002
voorzitter GGZ Nederland, brancheorganisatie van instellingen in de geestelijke gezondheidszorg en verslavingszorg, van 1 januari 2002 tot 16 november 2007
directeur-generaal Bestuur en Koninkrijksrelaties, ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, van 16 november 2007 tot mei 2010
wethouder (van werk en inkomen en diversiteit) van Amsterdam, van 18 mei 2010 tot 18 juni 2014
lid gemeenteraad van Amsterdam, van 27 maart 2014 tot 11 juni 2014

Partijpolitieke functies

lid PSP-jongerenbestuur, van 1976 tot 1978
lid partijbestuur PSP, vanaf 1979
politiek leider PSP, van 14 december 1985 tot 5 september 1989

lijsttrekkerschappen

lijsttrekker PSP Tweede Kamerverkiezingen 1986

Nevenfuncties

huidige

voorzitter Stichting Junushoff, vanaf 1 mei 2022
voorzitter Amsterdams Comité 4 en 5 mei, vanaf maart 2023

lid bestuur Stichting "De Maan" (vrouwenhulpverlening) te Amsterdam (nog in 1989)
lid bestuur Stichting "Het Buitencentrum", opvangcentrum drugverslaafden te Beneden-Leeuwen (nog in 1986)
lid bestuur LOHB (Landelijk Overleg Bijzondere Huisvesting)
lid bestuur Thekwini Theater te Amsterdam (nog in 1989)
columnist Radio West (betaald)
voorzitter Commissie Toekomst Leraarschap, van november 1991 tot 1992
lid Nationale Adviesraad voor Ontwikkelingssamenwerking, van april 1992 tot 1 januari 1997
lid Raad voor het Openbaar Bestuur, van februari 1997 tot 1 januari 1999
lid AIV (Adviesraad Internationale Vraagstukken), van 1997 tot 2007
voorzitter Raad van Toezicht woningbouwcorporatie "De Dageraad" te Amsterdam, van 1998 tot 2004
voorzitter Forum Wonen, woningcorporatie "De Alliantie", van 2001 tot 2004
lid commissie WAO-problematiek, vanaf mei 2000
voorzitter Maria Austria Instituut (footografenarchieven), van 2001 tot 2007
lid Raad van Advies College Bescherming Persoonsgegevens, van 26 november 2001 tot 2007
lid Raad van Toezicht "Van Gogh Museum", van 2002 tot 2007
lid adviescommissie Code Goed Bestuur voor Goede Doelen, VFI (brancheorganisatie van landelijk wervende goede doelen), vanaf juli 2004
lid Raad van Toezicht Stichting Sanquin Bloedvoorziening, van juni 2006 tot oktober 2007
lid Adviescommissie beloning en rechtspositie ambtelijke en politieke topstructuur (commissie-Dijkstal), van november 2002 tot april 2004
voorzitter BoZ (Brancheorganisatie Zorg), van 2004 tot 2005
lid commissie onderzoek dreigende lerarentekort (commissie-Rinnooy Kan), van mei 2007 tot 12 juni 2007
voorzitter Raad van Advies Stichting Herinneringscentrum "Indisch Huis", vanaf 2009
lid College Standaardisatie 2010
voorzitter Raad van Toezicht Stichting Vluchteling, van 2010 tot 2011
regent "Het Dolhuys" te Haarlem, van 2011 tot 2017
lid Nationaal Comité Inhuldiging, 2013
voorzitter bestuurlijk overleg participatiewet, "Werkkamer", vanaf juli 2013
voorzitter Raad van Toezicht Rutgers, kenniscentrum seksualiteit, van 2014 tot 2 oktober 2018
voorzitter Raad van Toezicht "Rutgers WPF (World Poupulation Foundation)", van juli 2014 tot juli 2018
lid bestuur Nederlands Instituut voor Internationale Betrekking "Clingendael", van 1 maart 2015 tot maart 2018
'verkenner' en informateur collegevorming gemeente Utrecht, van 26 maart 2018 tot juni 2018
voorzitter Nationale Unesco-Commissie, van september 2014 tot 1 september 2019
voorzitter Raad van Toezicht UMC Groningen, van 1 februari 2015 tot 1 juni 2024
co-decaan Leernetwerk NSOB (Nederlandse School voor Openbaar Bestuur), vanaf maart 2015
onafhankelijk ketenadviseur betalingsproblemen persoonsgebonden budgetten (PGB's), vanaf 24 maart 2015
voorzitter Raad van Toezicht "De Forensische Zorgspecialisten", vanaf 1 januari 2017
lid College van Toezicht Nederlandse Orde van Advocaten, vanaf 1 januari 2017

afgeleide functies, presidia etc.

ondervoorzitter vaste commissie voor het Minderhedenbeleid (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 13 december 1989 tot 7 november 1990
voorzitter vaste commissie voor de Nationale Ombudsman (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 21 december 1989 tot 7 november 1990

Opleiding

primair onderwijs

lagere school te 's-Gravenhage

voortgezet onderwijs

gymnasium-a, "Tweede Vrijzinnig-Christelijke Lyceum" te 's-Gravenhage, tot juni 1970

academische studie

Spaanse taal- en letterkunde (niet voltooid), Rijksuniversiteit Utrecht, van 1970 tot 1971
Nederlands recht: bestuurswetenschappen van de staatkundige richting, Rijksuniversiteit Utrecht, van 1971 tot 1979

Activiteiten

als parlementariër

Hield zich in de Tweede Kamer vooral bezig met justitie-aangelegenheden (kinderrecht, gevangeniswezen, vreemdelingenzaken), emancipatie, minderhedenbeleid en jeugdwelzijn.
Interpelleerde op 22 mei 1984 samen met Lankhorst (PPR) staatssecretaris Korte-van Hemel en minister Van den Broek over het beleid t.a.v. vluchtelingen uit Eritrea
Interpelleerde op 28 maart 1985 samen met Lankhorst (PPR) de ministers Rietkerk en De Ruiter over activiteiten van de Militaire Inlichtingendienst t.a.v. de vredesbeweging
Interpelleerde op 28 november 1985 minister Korthals Altes over de dood van de arrestant Hans Kok in Amsterdam
Interpelleerde op 12 mei 1987 minister Korthals Altes over de inval bij het weekblad "Bluf"
Vanaf 1989 was zij woordvoerster buitenlandse zaken, defensie, justitie en asiel- en minderhedenbeleid van de GroenLinks-fractie. Voerde tevens het woord bij de behandeling van de anti-discriminatiewetgeving.
Interpelleerde op 13 december 1989 staatssecretaris Kosto over de opvang van asielzoekers op Schiphol-Oost
Interpelleerde op 27 maart 1990 minister-president Lubbers over diens uitspraken over het minderhedenbeleid

Wetenswaardigheden

algemeen

In december 1985 werd zij na een richtingenstrijd met fractiegenoot Fred van der Spek gekozen tot partijleidster
Was in 1988 enige weken afwezig vanwege zwangerschap en bevalling. Tijdelijke vervanging van haar (zij was de enige vertegenwoordigster van de PSP) bleek uiteindelijk niet mogelijk. Zijzelf wenste de nummer vier van de kandidatenlijst, Wilbert Willems, als haar tijdelijke vervanger, terwijl de partij vasthield aan de nummer twee, Titia Bos. Toen die weigerde toe te zeggen na terugkeer van Van Es haar zetel weer te zullen opgeven, besloot de partijraad dat er geen tijdelijke vervanger zou komen.
Nam in 1990 ontslag als Tweede Kamerlid, omdat zij het lidmaatschap moeilijk te combineren achtte met het moederschap, omdat zij nieuwe mensen binnen GroenLinks een kans wilde geven en omdat de totstandkoming van GroenLinks was voltooid.
Werd in 2001 door het kabinet gevraagd Máxima Zorreguieta behulpzaam te zijn bij haar inburgering in de Nederlandse samenleving

uit de privésfeer

Was na haar Kamerlidmaatschap gehuwd met Maarten van Traa
Haar vader had een Haags-Indische achtergrond en verbleef enige tijd als militair in Nederlandsch-Indië

verkiezingen

Was in 1989 bij de Tweede Kamerverkiezingen nummer 2 op de GroenLinks-kandidatenlijst

ridderorden

Officier in de Orde van Oranje-Nassau, 10 december 2007 (t.g.v. afscheid als voorzitter GGZ Nederland)

Publicaties van/over

lijst van publicaties

"Schengen, of De nieuwe deling van Europa" (Amsterdam, 1991)

literatuur/documentatie

H. Visser, "Wie is Wie in de Tweede Kamer?" (1983)
"Je moet je losvechten van je vanzelfsprekende voorbestemming", in: A. Groen e.a. (red.), Vrouwen en het Binnenhof (1985)", 47
"Onstuimig maar geduldig. Interviews en biografische schetsen uit de geschiedenis van de PSP" (1987)
T. van Rijckevorsel en H. Enkelaar, "Wie is Wie in de Tweede Kamer?" (1988)
NRC Handelsblad, 14 juli 1990
Danielle Pinedo, "Ik zeg: nooit meer in die landelijke politiek", NRC Weekend, 17 en 18 maart 2012

Familie/gezin

kinderen

1 zoon