Dr. W.F. (Franz) Lichtenauer

W.F. Lichtenauer
bron: Fotoarchief Eerste Kamer

Erudiete en bescheiden kenner van het zee- en handelsrecht, die als (adjunct-)secretaris van de Rotterdamse Kamer van Koophandel een belangrijke rol speelde bij de ontwikkeling van de Rotterdamse haven. Had ook in de wederopbouw daarvan een belangrijk aandeel. In de Eerste Kamer hield hij zich bezig met verkeer en waterstaat en economische onderwerpen. Zat tevens in het Europees Parlement. In 1959 was hij een serieuze kandidaat voor een ministerschap. Zeer actief als amateur-historicus.

CHU
functie(s) in de periode 1956-1973: lid Eerste Kamer, lid Europees Parlement (vóór 1979), lid Raad van State

Inhoud

  1. Personalia
  2. Partij/stroming
  3. Hoofdfuncties/beroepen
  4. Partijpolitieke functies
  5. Nevenfuncties
  6. Opleiding
  7. Activiteiten
  8. Wetenswaardigheden
  9. Publicaties van/over
  10. Familie/gezin

Personalia

voornamen (roepnaam)

Wilhelm Franz (Franz)

titulatuur en naam

Dr. W.F. Lichtenauer Wilhelm Franz (Franz)

geboorteplaats en -datum

Rotterdam, 11 mei 1900

overlijdensplaats en -datum

Rotterdam, 5 februari 1987

levensbeschouwing

Evangelisch-Luthers

Partij/stroming

partij(en)

CHU (Christelijk-Historische Unie)

Hoofdfuncties/beroepen

  • medewerker Kamer van Koophandel en Fabrieken te Rotterdam, van 30 januari 1922 tot 1924
  • adjunct-secretaris Kamer van Koophandel en Fabrieken te Rotterdam, van 1924 tot 1 januari 1936
  • secretaris Kamer van Koophandel en Fabrieken te Rotterdam, van 1 januari 1936 tot 1 januari 1943
  • algemeen secretaris Kamer van Koophandel en Fabrieken voor Zuid-Holland, van 1 januari 1943 tot 1 januari 1951
  • voorzitter Raad van Bestuur "Kersten Hunik & Co." te Rotterdam, van 1 januari 1951 tot 1 mei 1951
  • algemeen voorzitter SVZ (Scheepvaart Vereniging Zuid), van 1 mei 1956 tot 1 oktober 1961 (organisatie van werkgevers in de havens)
  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 3 juli 1956 tot 1 oktober 1961
  • lid Gemeenschappelijke Vergadering van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal, van 5 november 1957 tot 1 januari 1958
  • lid Europees Parlement, van 1 januari 1958 tot 1 oktober 1961 (aangewezen door de Staten-Generaal)
  • lid Raad van State, van 1 oktober 1961 tot 1 februari 1973 (benoemd bij K.B. van 10 mei 1961)

Partijpolitieke functies

overzicht

  • adviserend lid Unieraad CHU, omstreeks 1956 (nog in 1961)

Nevenfuncties

  • lid college van collectanten, Evangelisch-Lutherse gemeente te Rotterdam, van 1919 tot 1924
  • lid kerkeraad/diaken Evangelisch-Lutherse gemeente te Rotterdam, van 1924 tot 1956
  • lid synode Evangelisch-Lutherse Kerk, vanaf 1936 (nog in 1946)
  • lid College van Curatoren Evangelisch-Luthers Seminarium, omstreeks 1946 tot 1961
  • lid Centrale Zuiveringsraad (na de Duitse bezetting)
  • lid Reconstructiecommissie Haven te Rotterdam (na de Duitse bezetting)
  • lid Centrale Commissie voor de Statistiek, omstreeks 1939
  • lid Benelux-Comité, van 1947 tot 1965
  • voorzitter historische vereniging "Rotterodamensis" te Rotterdam, van 1947 tot 1973 (medeoprichter)
  • voorzitter historisch genootschap "De Maze" te Rotterdam, van 1948 tot 1973
  • lid Kamer van Koophandel en Fabrieken te Rotterdam, van 1 januari 1951 tot 1961
  • voorzitter synodale commissie Evangelisch-Lutherse Kerk, tot 1956
  • plaatsvervangend lid Raadgevende Vergadering Raad van Europa, van 1956 tot 1957
  • voorzitter Culturele Raad van Zuid-Holland, van 1956 tot 1965
  • voorzitter diakonie Evangelisch-Lutherse gemeente te Rotterdam, van 1956 tot 1976
  • lid Raadgevende Interparlementaire Beneluxraad, van januari 1957 tot 1 oktober 1961
  • lid curatorium Centrale Stichting Studentenhuisvesting, vanaf 1957
  • lid commissie van onderzoek wijziging rechtsvorm van de onderneming (commissie-Verdam), van april 1960 tot 19 januari 1965
  • lid Staatscommissie voor de Zaken van de erediensten (Staatscommissie-Van Walsum), van 1963 tot februari 1967
  • lid en ondervoorzitter Centrale Commissie voor de Statistiek
  • ondervoorzitter synode Evangelisch-Lutherse Kerk
  • lid synodale commissie Evangelisch-Lutherse Kerk
  • lid bestuur stichting studiefonds "Eerste HBS" te Rotterdam
  • voorzitter bestuur Stichting Studiefonds "Eerste HBS" te Rotterdam
  • lid curatorium School voor Maatschappelijk Werk te Rotterdam
  • lid bestuur Alliance Française, afdeling Rotterdam
  • lid raad van beheer Nutsacademie voor Pedagogische en Maatschappelijke Vorming te Rotterdam
  • lid algemene raad voor de Volksuniversiteit te Rotterdam

afgeleide functies, presidia etc.

  • lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 17 september 1957 tot 7 januari 1958
  • voorzitter vaste commissie voor Economische Aangelegenheden (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 7 april 1959 tot 19 september 1961
  • lid afdeling Buitenlandse Zaken (Raad van State)
  • lid afdeling Financiën (Raad van State)
  • lid afdeling Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (Raad van State)
  • lid afdeling Verkeer en Waterstaat (Raad van State)
  • lid afdeling Economische Zaken (Raad van State)
  • lid afdeling geschillen van bestuur (Raad van State)

comités van aanbeveling, erefuncties etc.

  • erevoorzitter historisch genootschap "De Maze" te Rotterdam, van 1973 tot 5 februari 1987
  • erelid historische vereniging "Rotterdamum" te Rotterdam, van 1973 tot 5 februari 1987
  • erelid Benelux Comité, vanaf 17 december 1965

Opleiding

primair onderwijs

  • lagere school, Van Oldenbarneveltstraat te Rotterdam

voortgezet onderwijs

  • h.b.s.-b, openbare "Eerste Hogere Burgerschool" aan de 's-Gravendijkwal te Rotterdam, tot 1917
  • staatsexamen gymnasium-b, 1918
  • staatsexamen gymnasium-a, 1919

academische studie

  • Nederlands recht, Rijksuniversiteit Leiden, van 17 september 1918 tot 4 oktober 1921

promotie

  • rechtsgeleerdheid, Rijksuniversiteit Leiden, 22 april 1932 (cum laude)

Activiteiten

als parlementariër

  • Was woordvoerder verkeer en waterstaat van de CHU-Eerste Kamerfractie. Hield zich ook bezig met economische zaken en buitenlandse zaken.

Wetenswaardigheden

algemeen

  • Was in april 1959 tijdens de eerste formatiepoging van De Quay beoogd minister van Binnenlandse Zaken

verkiezingen

  • Werd in 1956 en 1960 gekozen door Groep IV: Zuid-Holland

niet-aanvaarde politieke functies

  • staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat, 1957 (geweigerd)

woonplaats(en)/adres(sen)

  • Rotterdam, Zuidblaak, van 11 mei 1900 tot 1923
  • Rotterdam-Hillegersberg, Bergse Plaslaan 1, omstreeks 1956 (nog in 1968)

ridderorden

Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, 29 april 1971

overige onderscheidingen en prijzen

  • Gouden Lis van Zuid-Holland, 30 maart 1965
  • Van Oldenbarneveltpenning van Rotterdam
  • gouden penning, Kamer van Koophandel en Fabrieken te Rotterdam
  • gouden speld, historisch genootschap "Rotterodamum" te Rotterdam

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.

  • lid HBS-bond te Rotterdam (als scholier)
  • lid comité "Rotterdam" te Rotterdam
  • lid historisch genootschap "De Maze" te Rotterdam, van 1935 tot 1948
  • lid Genootschap voor Napoleontische Studiën

Publicaties van/over

lijst van publicaties

  • "De vernietigende verjaring en aanverwante rechtsfiguren beschouwd naar wezen, begrenzing en onderlinge verhouding" (disseratie, 1932)
  • "Geschiedenis van de wetenschap van het handelsrecht in Nederland tot 1809" (1956)
  • talloze publikaties op juridisch, economisch en historisch gebied

literatuur/documentatie

  • G.W. Huygens, Levensbericht in Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden 1987-1988 (1989), 168
  • R.A.D. Renting, "Lichtenauer, Wilhelm Franz (1900-1987)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel IV, 300
  • Persoonlijkheden in het Koninkrijk der Nederlanden in woord en beeld (1938)
  • R.A.D. Renting, in: Rotterdams Jaarboekje 1987, 133
  • R.A.D. Renting (red.), "Mr W.F. Lichtenauer, een Rotterdammer van allure. Een bundel artikelen over en door mr W.F. Lichtenauer 1900-1987" (1991), 11
  • Th.A. Fafié, "Wilhelm Franz Lichtenauer (1900-1987). Lutheraan in bedrijfsleven en politiek", in: P.E. Werkman en R.E. van der Woude (ed.), "Geloof in eigen zaak, Markante protestantse werkgevers in de negentiende en twintigste eeuw", (2006), 355
  • "Mr. W.F. Lichtenauer (1900-1987). Algemeen secretaris van de Kamer van Koophandel, staatsraad en (rechts)historicus)", in: G.Ch. Kok, "Rotterdamse juristen uit vijf eeuwen" (2009)

Biografisch Woordenboek(en)

biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland

archivalia

familiearchief-Lichtenauer, GA Rotterdam

Familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

gehuwd te Rotterdam, 21 juni 1923

echtgeno(o)t(e)/partner

J.P. van Rhijn, Johanna Petronella (Jo)

kinderen

2 dochters en 1 zoon

vader

J.Ch. Lichtenauer, Johan Christiaan

geboorteplaats en/of -datum

Rotterdam, 24 juni 1855

beroep vader

eigenaar van een handel in bladmuziek te Rotterdam

moeder

P.J.M. Heijblom, Petronella Johanna Mary

geboorteplaats en/of -datum

Rotterdam, 5 september 1866

broers en zusters

2 broers en 2 zusters (zelf de oudste)