Dr. W. (Willem) Banning

W. Banning — bron: Gemeentearchief Rotterdam

Gezaghebbend religieus-socialist, partijbestuurder en medeoprichter van de PvdA. Was aanvankelijk onderwijzer, maar kreeg later gelegenheid om theologie te gaan studeren. Kwam toen in aanraking met het marxisme. Na zijn studie vrijzinnig-hervormd predikant en vanaf eind jaren'20 voorman van de religieus-socialistische beweging in Nederland. Tevens hoogleraar in Leiden. Partijbestuurder van de SDAP en vooraanstaand pacifist. Na de bevrijding actief in de Nederlandse Volksbeweging en voorzitter van het oprichtingscongres van de PvdA.

functie(s) in de periode 1945-1946: opiniemakers/erflaters

Personalia

titulatuur en naam

Dr. W. Banning Willem (Willem)

geboorteplaats en -datum

Makkum (gem. Wonseradeel), 21 februari 1888

overlijdensplaats en -datum

Driebergen (gem. Driebergen-Rijsenburg), 7 januari 1971

levensbeschouwing

Nederlands Hervormd: vrijzinnig

Partij/stroming

partij(en)

SDAP (Sociaal-Democratische Arbeiderspartij), van 1916 tot 9 februari 1946
PvdA (Partij van de Arbeid), vanaf 9 februari 1946

Hoofdfuncties/beroepen

huisonderwijzer te Hoorn, van 1907 tot 1909 (van een notariszoon)
onderwijzer te Sloten (N.H.), 1909
onderwijzer Openbare lagere school te Nieuwendam (N.H.), van september 1909 tot september 1911
predikant Nederlandse Hervormde Kerk te Haarlo en Waterhoek (Gld.), van november 1917 tot januari 1921
predikant Nederlandse Hervormde Kerk te Sneek, van 16 januari 1921 tot 1 april 1928
directeur Centrum van Arbeidersgemeenschap der Woodbrookers te Barchem, van 1 april 1928 tot 1940
cursusleider Centrum van Arbeidersgemeenschap der Woodbrookers te Bentveld, van 1931 tot 1940
predikant Nederlandse Hervormde Kerk te Haarlem, van 1940 tot 1942
predikant Nederlandse Hervormde Kerk te Naaldwijk, van 1943 tot 1945
belast met de leiding van Instituut 'Kerk en Wereld' te Driebergen, van 1945 tot 1953
buitengewoon hoogleraar kerkelijke sociologie (sinds 1952 tevens wijsgerige sociologie), Rijksuniversiteit Leiden, van 31 december 1945 tot 14 mei 1958

gevangenschap/internering

geïnterneerd gijzelaarskamp te Sint-Michielsgestel, van 4 mei 1942 tot 20 december 1943

Partijpolitieke functies

overzicht

lid partijbestuur SDAP, van 1931 tot 1935
lid commissie herziening tactiek SDAP, van juni 1933 tot november 1933
lid dagelijks bestuur SDAP, van 1935 tot 1938 (bedankte vanwege het verlaten van het standpunt der nationale ontwapening)
lid commissie herziening beginselprogramma SDAP, 1937
voorzitter Stichtingscongres PvdA, 9 februari 1946
lid commissie beginselprogramma PvdA, 1946
lid PvdA-commissie socialistisch werkplan 'De weg naar de vrijheid', 1951

Nevenfuncties

secretaris KGOB (Kweekelingen Geheelonthoudersbond), vanaf 1906
redacteur "Kweekelingenbode", 1907
voorzitter "Bond der Jongeren", 1910
lid redactie (later hoofdredacteur) weekblad "De Blijde Wereld"
hoofdredacteur weekblad "Tijd en Taak", vanaf 1932
lid Synodale Urgentieraad, vanaf 1943
voorzitter NVB (Nederlandse Volksbeweging), van 3 juli 1945 tot februari 1946
voorzitter studiecommissie politieke partijen, NVB (Nederlandse Volksbeweging), van november 1945 tot januari 1946
lid redactie maandblad "Wending", vanaf 1946 (medeoprichter)

Opleiding

academische studie

theologie (proponentsexamen), Rijksuniversiteit Leiden, van september 1913 tot 1917
theologie (doctoraal), Rijksuniversiteit Leiden, van 1928 tot 1929

promotie

godgeleerdheid, Rijksuniversiteit te Leiden, 22 mei 1931

postacademisch onderwijs

studie te Barchem

opleidingen

opleidng Rijksnormaalschool te Haarlem, van 1903 tot 1907

Wetenswaardigheden

algemeen

Pacifist

uit de privésfeer

Kon theologie gaan studeren dankzij de financiële steun van een notaris in Hoorn
Actief in de "Vereniging der Woodbrookers". Gaf lezingen in het centrum van deze vereniging in Barchem (Gld.)
Maakte vanaf juli 1942 in het gijzelaarskamp deel uit van de 'Heren XVII', een uit diverse stromingen bestaande groep intellectuelen die nadachten over het naoorlogse Nederland. Tot de groep behoorden onder anderen A.A.M. Struycken en E.M.J.A. Sassen (RKSP), P. Lieftinck (CHU), M. van der Goes van Naters (SDAP), A.M. Joekes en W. Schermerhorn (VDB), J.H.A Logemann en de historicus P. Geyl.
Was in 1945 betrokken bij de oprichting van het instituut 'Kerk en Wereld' in Driebergen
Was in 1945 oprichter van het Sociologisch Instituut van de Nederlandse Hervormde Kerk in Utrecht en daarna betrokken bij activiteiten van dit instituut.
Zijn echtgenote was onderwijzeres
Zijn vader was haringvisser

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.

lid NVB (Nederlandse Volksbeweging)

Publicaties van/over

lijst van publicaties

"Om de groei der gemeenschap" (1926)
"Jean Jaurès" (dissertatie, 1931)
"Hedendaagse sociale bewegingen" (1938, herdr. 1964)
"Een weg opwaarts" (brochure, 1940)
"Geloofsstrijd (brochure, 1940)
"Gelovig wachten" (brochure, 1941)
"De dag van morgen. Schets van een personalistisch socialisme, richtpunt voor de vernieuwing van ons volksleven" (1945)
"Karl Marx, Leven, leeren betekenis" (1960)

literatuur over

Biografisch Woordenboek van Nederland, deel III
R. Hartmans, H. Noordegraaf en R.E. van der Woude, "Willem Banning (1888-1971). Opvoeder van het volk", in: P.E. Werkman en R.E. van der Woude (red.), "Bevlogen theologen. Geëngageerde predikanten in de negentiende en twintigste eeuw" (2012)

Biografisch Woordenboek(en)

biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland

archivalia

archief-Banning, IISG

Familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

gehuwd te Wormerveer, 9 oktober 1915

echtgeno(o)t(e)/partner

H.J.W. Schoemaker, Henrietta Johanna Wilhelmina

kinderen

3 dochters

vader

J.H. Banning, Jan Hermanus

moeder

A. Canrinus, Aafke