moderaat
functie(s) in de periode 1799-1801: agent (Bataafse tijd)
Personalia
voornamen (roepnaam)
Johannes Hendricus
titulatuur en naam
Dr. J.H. van der Palm Johannes Hendricus
geboorteplaats en -datum
Rotterdam, 17 juli 1763
overlijdensplaats en -datum
Leiden, 8 september 1840
begraafplaats en -datum
Katwijk, 13 september 1840
levensbeschouwing
Gereformeerd
Partij/stroming
stroming(en)
moderaat
Hoofdfuncties/beroepen
- predikant te Maartensdijk, van 1779 tot 1787 (gevlucht voor de Orangisten)
- huispredikant, studiesecretaris en bibliothecaris van Mr. Van de Perre te Middelburg, van 1788 tot 1794
- ambteloos, 1794 (financieel onafhankelijk door legaat van Mr. Van de Perre)
- lid Vergadering van provisionele representanten van het Volk van Zeeland, van 28 mei 1795 tot 1796
- gedeputeerde ter Staten-Generaal, van 27 augustus 1795 tot 1 maart 1796 (voor Zeeland)
- hoogleraar Oosterse Letteren, Hogeschool te Leiden, van 11 juni 1796 tot 1 mei 1799
- agent voor Nationale Opvoeding, van 1 mei 1799 tot 8 december 1801
- agent voor Nationale Economie ad interim, van 2 oktober 1801 tot 8 december 1801 (na het ontslag van Goldberg)
- lid Raad voor Binnenlandse Zaken (belast met onderwijs en kerkelijke zaken), van 8 december 1801 tot 2 mei 1805
- hoogleraar gewijde dichtkunst en welsprekendheid (sinds 1807 tevens Oosterse talen) Hogeschool te Leiden, van 1 februari 1806 tot 1838 (oratie op 20 september 1806)
- lid algemene raad, departement van de Monden van de Maas, van januari 1811 tot november 1813
Nevenfuncties
- redacteur patriottisch blad "De Vriend des Volks", van maart 1795 tot juni 1796
- academiepredikant, van 1806 tot 1836
- redenaar van de Orde van Unie, vanaf december 1807
- voorzitter directie Koninklijke Maatschappij der Wetenschappen
- lid bestuur Maatschappij van fraaije Kunsten en Wetenschappen, afdeling Leiden, omstreeks 1808
- assessor van de rector en rechter van de Universiteit, 1808
- directeur Stopliaansch Legaat, omstreeks 1808
Opleiding
primair onderwijs
- kostschool (bij zijn vader)
voortgezet onderwijs
- Erasmiaansch Gymnasium te Rotterdam, van 1774 tot juni 1778
academische studie
- godgeleerdheid (gepromoveerd op dissertatie), Hogeschool te Leiden, van 1778 tot 31 januari 1784
Activiteiten
als bewindspersoon
- Ontwierp in 1801 een lager-onderwijswet. Deze regelde onder meer dat in het lager onderwijs les moet worden gegeven in lezen, schrijven, rekenen, taal, geschiedenis, aardrijkskunde en Frans. Nadat de wet niet was ingevoerd, kwam er in 1803 een nieuw ontwerp, dat echter evenmin kracht van wet kreeg.
Wetenswaardigheden
algemeen
- Gaf de Leidse hoogleraar Siegenbeek opdracht een voorstel te doen voor een uniforme spelling
uit de privésfeer
- Van hem staat in de Pieterskerk te Leiden een borstbeeld
- Was bevriend met onder meer Betje Wolff en Aagje Deken en aanvankelijk ook met Willem Bilderdijk
- Zijn vader was hoofd van een kostschool in Rotterdam
woonplaats(en)/adres(sen)
- Maartensdijk
- Middelburg, vanaf 1788
- s'-Gravenhage, van 1799 tot 1806
- Leiden
- Zoeterwoude, buiten Oosterhof, vanaf 1821 (zomerverblijf)
ridderorden
- Ridder in de Orde van de Unie, 19 april 1808
- Ridder in de Orde van de Reünie, 7 maart 1812
verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
- lid (Hollandsche) Koninklijke Maatschappij der Wetenschappen, vanaf 1799
- lid Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde te Leiden
- lid tweede klasse, Koninklijk Instituut
Publicaties van/over
lijst van publicaties
"Ecclesiastes philologice et cricice illustratus" (dissertatie, 1778)
literatuur/documentatie
- Levensbericht door M. Siegenbeek, in: Levensberichten van leden van de Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde, 1841, 14
- A.J. van der Aa, Biographisch Woordenboek der Nederlanden, deel IX, 18
- Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek, deel V, 430
- A. de Groot, "Leven en arbeid van J.H. van der Palm" (1960)
- R.E. van Ditzhuyzen, "Johannes Hendrikus van der Palm 1763-1840", in: "Onderwijs als opdracht. Leven en werk van de eerste vijftien ministers belast met het onderwijs in de periode 1798-1830"
- A. de Groot, "Palm, Johannes Hendrikus van der", in: Biografisch lexicon voor de geschiedenis van het Nederlands protestantisme, deel 1, 240
Biografisch Woordenboek(en)
- biografie opgenomen in het Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek
- biografie opgenomen in het Biografisch Lexicon voor de geschiedenis van het Nederlands Protestantisme
publicaties over en van letterkundigen
biografie
archivalia via site Nationaal Archief
vindplaatsen en beschrijvingen verzameld door het Nationaal Archief
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Maartensdijk, 14 november 1786
echtgeno(o)t(e)/partner
A. Bussingh, Alida
kinderen
5 dochters en 2 zoons, Cornelia Mathilde (11-04-1790), Jacoba Elisabeth (28-10-1793), Elizabeth Henriette (ca. 1794), Jan Willem (28-11-1795), Hendrik Albert (1802), Adelaide Louise (02-05-1806), Anna Catharina (29-04-1808)
vader
C. van der Palm, Cornelis
moeder
M. van Tonsbergen, Magteld
familierelaties
