Dr. J.G.H. (Sjeng) Tans

Limburgse politicus die via de Nederlandse Volksbeweging in 1946 als Katholiek doorbrak naar de PvdA. Neerlandicus die in Maastricht leraar was. Stond in de jaren vijftig onder zware druk van het episcopaat en de katholieke gemeenschap om zijn partijlidmaatschap op te geven. Verscheurde echter de brief waarin het schoolbestuur hem dit uitdrukkelijk vroeg. Vanaf 1954 als Tweede Kamerlid woordvoerder onderwijs. Als voorzitter van de PvdA in de roerige jaren zestig deed hij al het mogelijke om bruggen te bouwen tussen vernieuwingsbeweging Nieuw Links en de 'oude' partij. Wist zo een breuk te voorkomen. Bereidde later de oprichting van de universiteit in Maastricht voor en werd voorzitter van het eerste college van bestuur. Beminnelijk, zachtaardige man.

PvdA
functie(s) in de periode 1954-1970: lid Tweede Kamer, partijvoorzitter

Personalia

voornamen (roepnaam)

Jean Guillaume Hubert (Sjeng)

titulatuur en naam

Dr. J.G.H. Tans Jean Guillaume Hubert (Sjeng)

opmerkingen over de naam en/of titel

Zijn roepnaam was oorspronkelijk "Jean"

geboorteplaats en -datum

Maastricht, 19 januari 1912

overlijdensplaats en -datum

Maastricht, 23 februari 1993

levensbeschouwing

Rooms-Katholiek

Partij/stroming

partij(en)

RKSP (Roomsch-Katholieke Staatspartij) (voor 1945)
PvdA (Partij van de Arbeid), vanaf 9 februari 1946

Hoofdfuncties/beroepen

leraar Nederlands, "R.K. Hogere Burgerschool" en "R.K. "Henric van Veldekecollege" (gymnasium) te Maastricht, van 1938 tot 1956
lid Provinciale Staten van Limburg, van 19 juni 1946 tot 1 december 1946
lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 7 oktober 1954 tot 3 juli 1970
lid gemeenteraad van Maastricht, van 26 april 1955 tot 6 september 1966
lid Provinciale Staten van Limburg, van 1 juli 1958 tot 2 juni 1966
voorzitter PvdA, van 12 juni 1965 tot 7 maart 1969
voorzitter commissie voorbereiding Achtste Medische faculteit te Maastricht, van 1 maart 1970 tot 1 januari 1976
voorzitter College van Bestuur, Rijksuniversiteit Limburg te Maastricht, van 1 januari 1976 tot 1 februari 1978

Partijpolitieke functies

overzicht

propagandaleider RKSP in Limburg (voor de oorlog)
fractievoorzitter PvdA Provinciale Staten van Limburg, 1946
lid bestuur KWG (Katholieke Werkgemeenschap in de PvdA), vanaf 1946
lid redactie "De Katholiek in de PvdA"
lid bestuur PvdA gewest Limburg, tot 1964
ondervoorzitter KWG (Katholieke Werkgemeenschap in de PvdA)
lid partijbestuur PvdA, van 1963 tot maart 1969
lid redactie "Opening naar Links", kwartaalblad van de Katholieke Werkgemeenschap in de PvdA, vanaf april 1965
lid werkgroep PvdA inzake de herziening van het parlementaire stelsel, van 1966 tot april 1967
lid fractiebestuur PvdA Tweede Kamer der Staten-Generaal, van juni 1965 tot 3 juli 1970
lid redactie "Socialisme & Democratie", omstreeks 1970

Nevenfuncties

lid redactie illegale blad "Je Maintiendrai"
lid redactie illegale blad "Christofoor"
lid Limburgse editie illegale blad "Je Maintiendrai-Christofoor-Vrij Nederland", van 1944 tot 1945
lid bestuur NVB (Nederlandse Volksbeweging) in Limburg
medewerker "Het Vrije Volk"
lid adviesraad Regionale Omroep Zuid
lid bestuur Stichting Stadsschouwburg Maastricht, omstreeks 1956
lid dagelijks bestuur "Groot Limburgs Toneel"
lid hoofdbestuur VARA (Vereniging van Arbeiders Radio-Amateurs)
lid redactie tijdschrift "Veldeke"
lid curatorium Katholieke Leergangen te Tilburg
lid bestuur Stichting Wetenschappelijk Onderwijs Limburg, van 1960 tot 1988
voorzitter Stichting Vernieuwing Onderwijs
voorzitter Stichting voor Onderzoek van het Onderwijs, van 1970 tot 1977

afgeleide functies, presidia etc.

voorzitter bijzondere commissie voor de Nota betreffende het Omroepbestel (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 18 juni 1965 tot 7 juli 1965
voorzitter vaste commissie voor Onderwijs en Wetenschappen (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 13 oktober 1965 tot 2 juli 1970

comités van aanbeveling, erefuncties etc.

erevoorzitter harmonie "Ster der Toekomst" te Maastricht

Opleiding

voortgezet onderwijs

gymnasium-a te Maastricht, tot 1930

academische studie

Nederlandse taal- en letterkunde, Katholieke Universiteit Nijmegen, van 1930 tot 3 april 1936

promotie

letteren en wijsbegeerte, Katholieke Universiteit Nijmegen, 28 oktober 1938

eredoctoraten

eredoctoraat Rijksuniversiteit Limburg te Maastricht, 9 januari 1981

Activiteiten

als parlementariër

Was onderwijswoordvoerder van de PvdA-Tweede Kamerfractie
Was in 1962 één van de woordvoerders van de PvdA-fractie bij de behandeling van de 'Mammoetwet'

Wetenswaardigheden

algemeen

Kreeg als partijvoorzitter te maken met de opkomst van Nieuw Links
Sprak zich in 1967 in de brochure "Tans of Nooit", met voorwoord van Jan Nagel en Harry van Wijnen, uit tegen samenwerking met de KVP van Schmelzer en Aalberse. Wel wilde hij nauwere samenwerking met de christenradicalen en een grotere rol voor Nieuw Links.
Wachtte in 1970, nadat hij in maart een andere functie had aanvaard, enige tijd met vertrek uit de Tweede Kamer, omdat de beoogde opvolger, Phia van Veenendaal, inmiddels de PvdA had verlaten. Nam in juli 1970 alsnog afscheid van de Kamer.

uit de privésfeer

Was actief in het verzet tussen 1943 en 1945
De Universiteit Limburg heeft een legpenning, de hoogste onderscheiding van de universiteit, naar hem vernoemd
Zijn echtgenote was lerares
Een broer van hem was hoogleraar Franse Letterkunde aan de Rijksuniversiteit Groningen

woonplaats(en)/adres(sen)

Maastricht, Jekerweg 48
Maastricht, Prins Bisschopsingel 45, vanaf 1943
Maastricht, St. Lambertuslaan 34, omstreeks 1955 tot 1967
Mechelen (gem. Wittem), Schweibergerweg 25a, vanaf 1967

ridderorden

Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 29 april 1965

overige onderscheidingen en prijzen

gouden medaille, provincie Limburg
gouden eremedaille, stad Maastricht
ereburger, stad Maastricht

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.

lid NVB (Nederlandse Volksbeweging), van mei 1945 tot 1946
lid Europese Beweging in Nederland (oprichter afdeling Limburg)

Publicaties van/over

lijst van publicaties

"Isoglossen rond Maastricht in de dialecten van Belgisch en Nederlandsch Zuid-Limburg" (dissertatie, 1938)
"Tans of nooit: een onduidelijke brochure" (1967)

literatuur/documentatie

A. Klijn, "Onze man in Maastricht. Sjeng Tans 1912-1993" (Nijmegen, 2001)
Wie is dat? 1956
F. van der Molen, "Wie is Wie in de Tweede Kamer?" (1970)

Biografisch Woordenboek(en)

biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland

Familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

gehuwd te Delft, 2 augustus 1943

echtgeno(o)t(e)/partner

Ir. J.B.M. van Hardenberg, Johanna Bernardina Maria (Jo)

kinderen

4 zonen

vader

J.W. Tans, Joannes Wiricus

geboorteplaats en/of -datum

Maastricht, 25 juni 1878

beroep vader

spekslager

moeder

A.M.H.C. Schrijnemaekers, Anna Maria Hubertina Cornelia

geboorteplaats en/of -datum

Maastricht, 10 januari 1885

broers en zusters

4 broers en/of zussen (zelf de oudste)

beroep grootvader (vaderskant)

spekslager

beroep grootvader (moederskant)

landbouwer