Dr. J. (Jan) van Baal

J. van Baal
bron: Beeldbank Nationaal Archief

Indoloog en voormalige Indische ambtenaar, die na een kortstondig Tweede Kamerlidmaatschap voor de ARP Gouverneur van Nederlands Nieuw-Guinea was. Promoveerde op een sociologische studie over Nieuw-Guinea en publiceerde diverse wetenschappelijke werken. Was vanaf 1960 hoogleraar culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam en de Rijksuniversiteit Utrecht en directeur bij het Koninklijk Instituut voor de Tropen.

ARP
functie(s) in de periode 1952-1958: lid Tweede Kamer, Gouverneur van Nederland Nieuw-Guinea

Inhoud

  1. Personalia
  2. Partij/stroming
  3. Hoofdfuncties/beroepen
  4. Nevenfuncties
  5. Opleiding
  6. Activiteiten
  7. Wetenswaardigheden
  8. Publicaties van/over
  9. Familie/gezin

Personalia

voornamen (roepnaam)

Jan (Jan)

titulatuur en naam

Dr. J. van Baal Jan (Jan)

geboorteplaats en -datum

Scheveningen (gem. 's-Gravenhage), 25 november 1909

overlijdensplaats en -datum

Doorn, 9 augustus 1992

levensbeschouwing

  • Gereformeerd, tot 1958
  • Hervormd, vanaf 1958

Partij/stroming

partij(en)

ARP (Anti-Revolutionaire Partij), tot 1958

Hoofdfuncties/beroepen

  • adjunct-controleur te Nederlands-Indië, van 1934 tot 1936
  • controleur te Zuid-Nieuw-Guinea, van 1936 tot 1938
  • residentie-secretaris te Banjoemas, van 1938 tot maart 1941
  • belast met adat-onderzoek te Lombok, van maart 1941 tot december 1941
  • controleur te Midden-Lombok, van december 1941 tot mei 1942
  • verblijf te Australië, van september 1945 tot oktober 1945
  • ziekteverlof te Nederland, van februari 1946 tot juli 1947
  • controleur te Bali, van juli 1947 tot 1948
  • assistent-resident te Bali, 1948
  • assistent-resident te Lombok, van 1948 tot 1949
  • assistent-resident te Medan, van 1949 tot december 1949
  • adviseur bij het commissariaat der Nederlanden te Medan, van december 1949 tot 1 oktober 1950
  • hoofd Kantoor Bevolkingszaken te Hollandia (Nieuw-Guinea), van 1 januari 1951 tot oktober 1952
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 14 oktober 1952 tot 1 april 1953
  • Gouverneur van Nederlands Nieuw-Guinea, van 1 april 1953 tot 1 april 1958 (benoemd bij K.B. van 26 februari 1953)
  • wetenschappelijk medewerker, Koninklijk Instituut voor de Tropen te Amsterdam, van 1959 tot 1 januari 1962
  • lector godsdienstetnologie, Rijksuniversiteit Utrecht, van 1959 tot 1 april 1960
  • buitengewoon hoogleraar godsdienstetnologie en etnologische theologie, Rijkuniversiteit Utrecht, van 9 april 1960 tot 1 juni 1969
  • lector godsdienstetnologie, Universiteit van Amsterdam, van 16 september 1961 tot 1 september 1962
  • bijzonder hoogleraar "culturen en cultuurontwikkeling van Zuid-Oost-Azië, de Zuid-West-Pacific en het Caraïbische Bekken", Universiteit van Amsterdam, van 10 november 1961 tot 1963 (vanwege het Koninklijk Instituut voor de Tropen)
  • directeur afdeling antropologie, Koninklijk Instituut voor de Tropen te Amsterdam, van 1 januari 1962 tot 1 september 1969
  • hoogleraar culturele antropologie, in het bijzonder de godsdienstetnologie en etnologische theorie der accultaratie, Rijksuniversiteit Utrecht, van 1 juni 1969 tot 1 september 1973
  • buitengewoon hoogleraar culturele antropologie, Rijksuniversiteit Utrecht, van 1 september 1973 tot 1 september 1975

gevangenschap/internering

Japanse gevangenschap te Celebes, van mei 1942 tot september 1945

Nevenfuncties

  • gasthoogleraar toegepaste volkenkunde, Universiteit van Oregon (VS), 1960
  • voorzitter Raad voor Volksopvoeding te Batavia
  • lid Research Council South Pacific Commission
  • lid Indonesische delegatie naar het zevende Pacific Science Congress, 1949
  • voorzitter Stichting Ontwikkelingshulp op het gebied van het onderwijs

Opleiding

primair onderwijs

  • Chr. lagere school te Scheveningen, van 1915 tot 1921

voortgezet onderwijs

  • Christelijke ULO-school te Scheveningen, van 1921 tot 1924
  • h.b.s.-b, "Christelijke Hogere Burgerschool" te 's-Gravenhage, van 1924 tot 1927

academische studie

  • Indologie, Rijksuniversiteit Leiden, van 1927 tot 11 november 1932

promotie

  • letteren en wijsbegeerte, Rijksuniversiteit Leiden, 16 mei 1934

Activiteiten

als parlementariër

  • Hield zich in de Tweede Kamer vooral bezig met buitenlandse zaken en overzeese gebiedsdelen. Voerde het woord bij de begrotingsbehandelingen van die departementen voor 1953.

Wetenswaardigheden

algemeen

  • In 1959 werd in de ARP door sommigen aangedrongen hem op een verkiesbare plaats te zetten, maar uiteindelijk belandde hij op plaats 22.
  • In oktober 1961 ondertekenaar van een petitie waarin 200 personen aandrongen op het nakomen door Nederland van de belofte inzake het zelfbeschikkingsrecht van Nieuw-Guinea

uit de privésfeer

  • In 1969 medeoprichter van het Palestinacomité

verkiezingen

  • Stond in 1956 bij de Tweede Kamerverkiezingen op de 21e (onverkiesbare) plaats van de ARP-kandidatenlijst

woonplaats(en)/adres(sen)

  • Doorn, omstreeks 1952
  • Hollandia (Nw. Guinea), van 1953 tot 1958
  • Doorn

ridderorden

Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 29 april 1955

overige onderscheidingen en prijzen

zilveren penning, KNAW (Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen)

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.

lid KNAW (Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen)

Publicaties van/over

lijst van publicaties

  • "Godsdienst en Samenleving in Nederlandsch-Zuid-Nieuw-Guinea" (dissertatie, 1934)
  • "Over wegen en drijfveren der religie" (1947)
  • "De magie als godsdienstig verschijnsel" (oratie, 1960)
  • "Mensen in verandering" (1967)
  • "De boodschap der drie illusies" (1972)
  • "De agressie der gelijken" (1974)
  • "Recipocity and the position of women" (1976)
  • "Dictaat Cultuurverandering" (1975)
  • "Geschiedenis en groei van de theorie der Culturele Antropologie" (1977)
  • "Man’s Quest for partnership. The anthropological foundation of ethics and religion" (1981)
  • "West-Irian" (met K.W. Galis en R.M. Koentjaraningrat, 1984)
  • "Boodschap uit de stilte" (1985)
  • "Ontglipt verleden" (autobiografie. 2 delen; 1986, 1989)

literatuur/documentatie

Winkler Prins Jaarboek 1954

Familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

gehuwd te 's-Gravenhage, 18 mei 1934

echtgeno(o)t(e)/partner

H.L.M. König, Hilda Louisa Martina (Hilda)

kinderen

2 zoons en 1 dochter

vader

J. van Baal, Jannis

geboorteplaats en/of -datum

Oostburg, 1 maart 1875

beroep vader

hoofdonderwijzer

moeder

A. Booster, Apolonia

geboorteplaats en/of -datum

Maassluis, 9 augustus 1879

beroep grootvader (vaderskant)

timmerman/aannemer

beroep grootvader (moederskant)

handelaar