Dr. IJ. van Hamelsveld

Belangrijke theoloog die zijn carrière startte als predikant in Durgerdam, Grootebroek en Goes. Bijzonder productief auteur van diverse godsdienstige werken, waaronder ambitieuze vertalingen en verdedigingen van het Oude en Nieuwe Testament. Was vanaf 1784 hoogleraar godgeleerdheid aan de Universiteit Utrecht, maar werd in 1787 afgezet wegens zijn patriottische sympathieën. In 1796 en 1797 volksvertegenwoordiger in de nationale vergaderingen, waar hij met name de degens kruiste met collega-theoloog Jacobus Kantelaar.

functie(s) in de periode 1796-1798: lid Eerste Nationale Vergadering, lid Tweede Nationale Vergadering

Personalia

voornamen (roepnaam)

IJsbrand

titulatuur en naam

Dr. IJ. van Hamelsveld IJsbrand

geboorteplaats en -datum

Utrecht, 7 februari 1743

overlijdensplaats en -datum

Amsterdam, 9 mei 1812

begraafplaats en -datum

Durgerdam, 14 mei 1812

levensbeschouwing

Gereformeerd

Partij/stroming

stroming(en)

democratisch patriot
moderaat (in de Nationale Vergadering)

Hoofdfuncties/beroepen

predikant te Durgerdam, van 23 april 1766 tot 18 augustus 1776
predikant te Grootebroek, van 18 augustus 1776 tot 23 november 1777
predikant te Goes, van 23 november 1777 tot december 1778
ambteloos, van december 1778 tot 26 februari 1784
hoogleraar godgeleerdheid, Hogeschool te Utrecht, van 26 februari 1784 tot 1 oktober 1787 (afgezet)
ambteloos, van 1 oktober 1787 tot 1795
lid provisionele raad van Leiden, van 19 februari 1795 tot 19 mei 1795
lid Eerste Nationale Vergadering, van 1 maart 1796 tot 1 september 1797 (voor het district Hoorn)
voorzitter (Eerste) Nationale Vergadering, van 28 november 1796 tot 12 december 1796
lid Tweede Nationale Vergadering, van 20 oktober 1797 tot 22 januari 1798 (voor het district Amsterdam X)

Nevenfuncties

afgeleide functies, presidia etc.

lid comité van algemene veiligheid te Leiden, van 19 februari 1795 tot 19 mei 1795 (provisionele raad)

Opleiding

voortgezet onderwijs

Latijnse School

academische studie

wijsbegeerte (gepromoveerd op dissertatie), Hogeschool te Utrecht, tot 13 juni 1764
theologie (gepromoveerd op dissertatie), Hogeschool te Utrecht, tot 23 mei 1765

Wetenswaardigheden

algemeen

Keerde zich in de Nationale Vergadering aanvankelijk tegen het aan de Joden verlenen van burgerrechten, omdat die zelf volgens hem geen inlijving bij het Nederlandse volk verlangden
Zijn burgerrechten werden hem in oktober 1787 wegens zijn patriottische gezindheid ontnomen
Na de staatsgreep van 22 januari 1798 werd hij gevangen genomen en tot juli dat jaar gevangen gehouden op Huis Ten Bosch.

uit de privésfeer

Zijn vader was kaarsenfabrikant te Utrecht

woonplaats(en)/adres(sen)

Utrecht, van 7 februari 1743 tot 23 april 1766
Durgerdam, van 23 april 1766 tot 18 augustus 1776
Grootebroek, van 18 augustus 1776 tot 23 november 1777
Goes, van 23 november 1777 tot 1778
Utrecht, van 1778 tot 1 oktober 1787
Durgerdam, van 1 oktober 1787 tot 31 maart 1789
Utrecht, vanaf 31 maart 1789
Amsterdam, tot 1796
's-Gravenhage, vanaf 1796
Amsterdam, tot 9 mei 1812

Publicaties van/over

lijst van publicaties

"De zedelijke toestand der Nederlandse natie op het einde van de XVIIIe eeuw" (2 dln., 1791)
"De moribus antediluvianis typomorum adventum servatoris antecessurorum" (dissertatie, 1793)

literatuur/documentatie

Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek, deel VI, 693
J. Bosma, "Hamelsveld, IJsbrand van", in: Biografisch lexicon voor de geschiedenis van het Nederlands protestantisme, deel 4, 178

Biografisch Woordenboek(en)

biografie opgenomen in het Biografisch Lexicon voor de geschiedenis van het Nederlands Protestantisme

Familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

gehuwd te Durgerdam, 21 augustus 1769

echtgeno(o)t(e)/partner

S. Flandreau, Susanna (weduwe van Albert Alders)

kinderen

2 kinderen

vader

IJ. van Hamelsveld, IJsbrand

geboorteplaats en/of -datum

Utrecht, 1707 (gedoopt 2 februari)

moeder

E. Wiggers, Elisabeth

geboorteplaats en/of -datum

Utrecht, augustus 1712 (gedoopt 14 augustus)