PvdA
functie(s) in de periode 1969-1989: lid Tweede Kamer
Personalia
voornamen (roepnaam)
Hendrik Jan (Hein)
titulatuur en naam
Dr. H.J. Roethof Hendrik Jan (Hein)
opmerkingen over de naam en/of titel
officiële achternaam: Rutten meergenaamd Roethof (zie Staatscourant 14 juni 1965)
geboorteplaats en -datum
Utrecht, 23 november 1921
overlijdensplaats en -datum
Utrecht, 15 januari 1996
levensbeschouwing
geen godsdienst
niet-kerkelijke levensbeschouwing
humanistisch
Partij/stroming
partij(en)
- VVD (Volkspartij voor Vrijheid en Democratie), van 1949 tot 1 maart 1963
- PvdA (Partij van de Arbeid), vanaf 1964
Hoofdfuncties/beroepen
- bediende in boekhandel, vanaf 1 januari 1941
- ambtenaar Netherlands Indies Civil Administration, van oktober 1945 tot maart 1946
- ambtenaar Regerings-Voorlichtingsdienst te Batavia, van maart 1946 tot 1948
- vertegenwoordiger Nederlandse minderheidsdelegatie bij de Bijzondere Federale Conferentie, van 1947 tot 1948
- belast met samenstelling wekelijkse bronnen en radio-commentator, Regerings-Voorlichtingsdienst te Batavia, vanaf 1948
- adjunct-hoofdredacteur dagblad "Warta Indonesia" te Batavia, van december 1948 tot juli 1949
- redacteur binnenland, "NRC" (Nieuwe Rotterdamsche Courant), van 1951 tot 1 januari 1958 (later redacteur overzeese gewesten)
- parlementair redacteur "NRC" (Nieuwe Rotterdamsche Courant), van 1 januari 1958 tot 1 februari 1964
- ambtenaar Bureau (directie) Internationale Technische Hulp, ministerie van Buitenlanse Zaken, van 1 februari 1964 tot 4 november 1969 (per 1 mei 1965 hoofdadministrateur in vaste dienst)
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 4 november 1969 tot 16 september 1982
- lid gemeenteraad van Voorburg, van 1 september 1970 tot mei 1971
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 28 januari 1986 tot 14 september 1989
Partijpolitieke functies
overzicht
- vicevoorzitter Parfadi (Partai Demokrasie Associatief Federaal Indonesia), vanaf mei 1948
- voorzitter JOVD (Jongeren-Organisatie "Vrijheid en Democratie"), van 15 november 1952 tot 10 november 1956
- voorzitter Stichting liberaal Rèveil, vanaf 1955
- voorzitter Liberaal Democratisch Centrum, van 1962 tot 1963
- lid PvdA-studiegroep "Een politiek voor vrede", van februari 1967 tot september 1967
- lid redactie tweewekelijks partijblad "Opinie", tot 1 januari 1970
- lid partijbestuur PvdA, van april 1984 tot januari 1986
Nevenfuncties
- lid Nederlandse delegatie naar de Federale Conferentie te Bandoeng, mei 1948
- ondervoorzitter Humanistisch Verbond
- lid bestuur Novib (Nederlandse organisatie voor internationale bijstand), vanaf 1958
- lid bestuur VIRO (Vereniging voor Internationale Rechtsorde)
- lid Adviescommissie inzake veiligheidsonderzoeken, 1971
- lid Persraad, van 1972 tot 1981
- lid Commissie van Drie inzake politie-optreden bij krakersrellen in Amsterdam, omstreeks 1982
- voorzitter NCO (Nationale Commissie voorlichting en bewustwording ontwikkelingssamenwerking), van januari 1983 tot januari 1986
- voorzitter commissie kleine criminaliteit, van 28 september 1983 tot 23 juni 1986
- voorzitter Omroepraad, van 1 oktober 1983 tot 1 januari 1986
- lid bestuur Koninklijk Instituut voor de Tropen, omstreeks oktober 1986 (nog in 1989)
- lid bestuur Lever/Darmstichting, omstreeks oktober 1986 (nog in 1989)
- lid bestuur Stichting vredesopbouw, omstreeks april 1989
- lid jury Hein Roethof-Prijs, omstreeks 1990
afgeleide functies, presidia etc.
- voorzitter bijzondere commissie voor de ontwerp-Wet op de lijkbezorging (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 29 juni 1971 tot 4 april 1978
- lid Raadgevende Interparlementaire Beneluxraad, vanaf september 1971 (nog in 1977)
- voorzitter bijzondere commissie voor het Massamediabeleid (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 15 april 1975 tot februari 1976
- ondervoorzitter bijzondere commissie voor de wetsvoorstellen regelen inzake werkstaking en wettelijke bepalingen inzake werkstaking (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 7 september 1976 tot 3 juni 1986
- ondervoorzitter vaste commissie voor Justitie (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 24 januari 1978 tot oktober 1981
- voorzitter vaste commissie voor Justitie (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 30 september 1981 tot 14 september 1982
- voorzitter vaste commissie voor de Politie (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 18 juni 1987 tot 14 september 1989
Opleiding
primair onderwijs
- Agatha Snellenschool voor bijzonder-neutraal onderwijs te Utrecht
voortgezet onderwijs
- h.b.s.-b, Rijks Hogere Burgerschool te Utrecht, tot juli 1940
academische studie
- Indisch recht, Rijksuniversiteit Utrecht, van 1940 tot 1945
promotie
- rechtsgeleerdheid, Rijksuniversiteit Utrecht, 14 februari 1951
Activiteiten
als parlementariër
- Was in de Tweede Kamer woordvoerder justitie (strafrecht), media en politie. Hield zich ook bezig met volkenrechtelijke vraagstukken, stakingsrecht en ambtenarenzaken.
- Vond in 1970 op grond van volkenrechtelijke overwegingen dat Nederland de DDR moest erkennen en behoorde tot de minderheid van zijn fractie die vóór een (verworpen) motie-Van der Spek hierover stemde
- Voorstander van legalisering van abortus provocatus. Diende hierover in 1970 samen met zijn fractiegenoot Jan Lamberts een initiatiefwetsvoorstel in. In mei 1976 werd dit voorstel samengevoegd met het initiatiefwetsvoorstel van de VVD'ers Veder-Smit en Geurtsen. Het voorstel werd in december 1976 door de Eerste Kamer verworpen. (10.719 & 13.909)
- Diende in 1971 samen met zijn fractiegenoten Gerda Brautigam en Joop Voogd een initiatiefwetsvoorstel in om de overheidscontrole op de inhoud van programma's op te heffen. Het voorstel werd in 1973 ingetrokken na aanneming van een amendement-Van der Sanden. (11.120)
- Verdedigde in 1972 het minderheidsstandpunt van de PvdA in het debat over de vrijlating van de Drie van Breda (Roethof was daar vóór)
- Was in 1975 woordvoerder van zijn fractie in het debat over het ontslag van staatssecretaris Glastra van Loon
- Diende in 1975 samen met zijn fractiegenote Ineke Haas-Berger een initiatiefwetsvoorstel in waardoor het verbergen van weggelopen minderjarigen door hulpverleners niet zonder meer strafbaar zou zijn. Vanwege ernstige kritiek in de Eerste Kamer werd dit voorstel in 1980 vervangen door een nieuw voorstel. Dit voorstel werd in 1983 wet. (13.538 & 16.518)
- Interpelleerde op 19 mei 1976 minister Van Agt over de sluiting van de Bloemenhove-kliniek (voor zwangerschapsafbreking) in Heemstede
- Diende in 1980 samen met Elida Wessel-Tuinstra (D66) een initiatiefwetsvoorstel in inzake het afbreken van zwangerschap. Dit voorstel werd in 1986 ingetrokken. (16.322)
- Een door hem ingediend (en aanvaard) amendement leidde tot het opnemen in de Grondwet van een verbod op de doodstraf in oorlogstijd
opvallend stemgedrag
- Behoorde in 1970 tot de minderheid van zijn fractie die vóór een (verworpen) motie-Van der Spek stemde, waarin om erkenning van de Democratische Republiek Vietnam (Noord-Vietnam) werd gevraagd
- In 1972 stemden hij en Van den Doel als enigen van hun fractie tegen het (verworpen) wetsvoorstel over vorming van een IJmondgemeente
- Behoorde in 1972 tot de acht leden van zijn fractie die tegen de (aangenomen) motie-Voogd stemden over het niet vrijlaten van de 'Drie van Breda'
- Behoorde in 1975 tot de vier leden van zijn fractie die vóór een (verworpen) motie-Van der Spek stemden over het vooralsnog afzien van de plannen tot spreiding van rijksdiensten
- Behoorde in 1976 tot de acht leden van zijn fractie die vóór een (verworpen) motie-Kappeyne van de Coppello stemden waarin gevraagd werd de Oude Balzaal als plenaire zaal te handhaven
- Behoorde in 1976 tot de zes leden van zijn fractie die vóór het initiatiefwetsvoorstel-Van der Sanden over het verhogen van de kiesdrempel stemden
- Behoorde in 1980 tot de twaalf leden van zijn fractie die vóór een (verworpen) motie-Jansen (PPR) stemden, waarin om het stilleggen van de kerncentrales in Borssele en Dodewaard werd gevraagd
- Sloot zich in 1980 aan bij het deel van zijn fractie dat vóór een Nederlandse boycot van de Olympische Spelen in Moskou was
- Behoorde in 1980 met Castricum en Kombrink tot de minderheid van zijn fractie die vóór een (verworpen) amendement-Nijhof stemde tegen het mogelijk maken van stemmingen in uitgebreide commissievergaderingen
- Stemde in 1986 als enige van zijn fractie tegen een wetsvoorstel over verboden rechtspersonen
- Behoorde in 1986 tot de tien leden van zijn fractie die tegen een (verworpen) motie-Van den Bergh stemden over het afwijzen van leverantie van onderzeeboten aan Saoedi-Arabië
Wetenswaardigheden
algemeen
- In oktober 1961 ondertekenaar van een petitie waarin 200 personen aandrongen op het nakomen door Nederland van de belofte inzake het zelfbeschikkingsrecht van Nieuw-Guinea
- Was een leidend figuur in het Liberaal-Democratisch Centrum in de VVD. Dit centrum stond een progressieve koers van de VVD voor.
- Bedankte als lid van de VVD, nadat een poging mislukt was om Oud op te laten volgen door Korthals
- Tegenstander van een verbod op pornografie en van het weren van antidemocratische partijen
- Deelnemer aan het Des Indesberaad over (toekomstige) samenwerking van PvdA, VVD en D66
- Maakte midden jaren zeventig deel uit van een Euro-Arabische groep die een dialoog voorstond met de gematigde vleugel van de PLO
- Was in 1987 tweemaal fungerend Kamervoorzitter
uit de privésfeer
- Richtte de schaakclub E.U.W.E. (Eerst Uitkijken, Wacht Even) op
- Van september 1988 tot voorjaar 1989 uitgeschakeld door ziekte
niet-aanvaarde politieke functies
- lid Tweede Kamer, juni 1984 (vacature-Patijn)
woonplaats(en)/adres(sen)
- Utrecht, J.P. Coenstraat 81, tot 1940
- Utrecht, Singelstraat, vanaf 1940
- Port Dickson (Maleisië), omstreeks 1946
- Batavia, Koningsplein Zuid 00-00-1946/
- Utrecht, Singelstraat, vanaf 1949
- 's-Gravenhage, Jan van Nassaustraat 66, omstreeks 1952 (nog in 1954)
- 's-Gravenhage, Pomonaplein 12, omstreeks 1956
- Voorburg, Spinozalaan 283Vb, omstreeks 1969 tot 1971
- Utrecht, Noltheniusstraat 11, van 1971 tot 15 januari 1996
overige onderscheidingen en prijzen
Van Praag-prijs, Humanistisch Verbond, 1983
relevante buitenlandse reizen
- reis naar Ghana (midden jaren vijftig)
- reis door Australisch Nieuw-Guinea, 1959
verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
- lid Humanistisch Verbond
- lid VDJO (Vrijzinnig-Democratische Jongeren Organisatie), van 1938 tot 1946
- lid JOVD (Jongeren-Organisatie "Vrijheid en Democratie"), vanaf 1950
- lid VPRO (Vrijzinnig-Protestantse Radio-Omroep)
- lid Nieuwe of Littéraire Sociëteit "De Witte" te 's-Gravenhage
hobby's
schaken
Publicaties van/over
lijst van publicaties
- "Het zelfbeschikkingsrecht der nationaliteiten" (dissertatie, 1951)
- "De norm in het volkenrecht" (1962)
- "Berust het volkenrecht nog op universele beginselen" (1963) (preadvies vereniging wijsbegeerte des rechts)
- "Stakingsrecht ter sprake" (1977)
- "De abortuskwestie en meer dan dat" (1982)
- "Dwars over het Binnenhof. Herinneringen van een liberaal-socialist" (1990)
literatuur/documentatie
- F. van der Molen, "Wie is Wie in de Tweede Kamer?" (1970)
- "Dr H.J. Roethof 1921-1996. De tijd vooruit", NRC Handelsblad, 15 januari 1996
- Louis Cornelisse, "Hein Roethof 1921-1996", Trouw, 16 januari 1996
- Milja de Zwart, "Rechtlijnige Roethof legde mede de basis voor paars", De Volkskrant, 16 januari 1996
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
- gehuwd te Amersfoort, 20 oktober 1947 (huwelijk bij volmacht; huwelijk ontbonden)
- gehuwd (tweede huwelijk) te 's-Gravenhage, 12 augustus 1959
echtgeno(o)t(e)/partner
G. Overwijk, Guikje (Guikje)
2e echtgeno(o)t(e)/partner
D. Ensing, Dorothea (Dokie)
kinderen
2 dochters en 1 zoon (uit eerste huwelijk, een dochter overleed in maart 1993)
vader
P.Ch.H. Rutten meergenaamd Roethof, Petrus Christiaan Hendrikus
geboorteplaats en/of -datum
Utrecht, 24 december 1878
beroep vader
onderwijzer
moeder
Ch.F.M. van der Grift, Christina Franciska Maria
geboorteplaats en/of -datum
Utrecht, 5 maart 1888
beroep moeder
onderwijzeres avondschool
familierelaties
