VDB, PvdA
functie(s) in de periode 1918-1946: lid Eerste Kamer, fractievoorzitter EK
Personalia
voornamen (roepnaam)
David (David)
titulatuur en naam
Dr. D. van Embden David (David)
geboorteplaats en -datum
's-Gravenhage, 22 oktober 1875
overlijdensplaats en -datum
Amsterdam, 14 februari 1962
levensbeschouwing
Remonstrants, vanaf 1905 (na zijn huwelijk)
Partij/stroming
partij(en)
- VDB (Vrijzinnig-Democratische Bond), tot 9 februari 1946
- PvdA (Partij van de Arbeid), van 9 februari 1946 tot 14 februari 1962
Hoofdfuncties/beroepen
- bezoldigd medewerker Vrijzinnig-Democratische Kamerclub, Tweede Kamer der Staten-Generaal, tot 1 januari 1906 (gedurende enige jaren)
- hoogleraar staathuishoudkunde en statistiek, Gemeentelijke Universiteit te Amsterdam, van 1 januari 1906 tot 15 mei 1940 (benoemd 29 november 1905; door Duitse bezetter ontslagen)
- lid Provinciale Staten van Noord-Holland, van 6 juli 1910 tot 5 juli 1916 (voor het kiesdistrict Amsterdam VIII)
- lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 19 november 1918 tot 23 juli 1946 (in 1918-1923 voor Noord-Holland)
- fractievoorzitter VDB Eerste Kamer der Staten-Generaal, van september 1923 tot 9 januari 1946
- hoogleraar staathuishoudkunde en statistiek, Gemeentelijke Universiteit te Amsterdam, van 7 mei 1945 tot 17 september 1945 (alleen formeel, was feitelijk niet meer actief)
Partijpolitieke functies
overzicht
- lid bestuur VDB afdeling Amsterdam IV
- secretaris VDB, van 1903 tot 1 juli 1905
- lid redactie VDB-blad "Vrijzinnig-Democraat"
- voorzitter VDB afdeling Amsterdam IV, omstreeks 1910
- secretaris VDB, van 1919 tot 1924
- secretaris VDB, van 1926 tot 1929
- lid VDB-commissie over herziening van het defensiestandpunt, 1935
- lid VDB-studiecommissie Nederland en de internationale verhoudingen, vanaf juni 1937
- lid bestuur PvdA afdeling Amsterdam-Oost
Nevenfuncties
- lid redactie studentenweekblad "Minervae"
- redacteur "Sociaal Weekblad", van 1 oktober 1905 tot 29 november 1905
- voorzitter Gemeentelijk Scheidsgerecht te Amsterdam, van 1906 tot 1911
- voorzitter Scheidsgerecht personeel Nederlandse Spoorwegen
- lid Hoge Raad van Arbeid, van 1920 tot 1940
- rector magnificus Gemeentelijke Universiteit van Amsterdam, van 1929 tot 1930
- lid Staatscommissie inzake toezicht op particuliere banken (Staatscommissie-De Geer), vanaf 7 maart 1937
afgeleide functies, presidia etc.
- lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van februari 1922 tot maart 1922
- lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 18 december 1923 tot 19 maart 1924
Opleiding
primair onderwijs
- Nutsschool te '-Gravenhage
voortgezet onderwijs
- Gymnasium Haganum te 's-Gravenhage, tot juli 1894
academische studie
- staatswetenschappen (gepromoveerd op dissertatie), Gemeentelijke Universiteit te Amsterdam, van 1894 tot 11 december 1901 (cum laude)
Activiteiten
als parlementariër
- Hield zich in de Eerste Kamer vooral bezig met buitenlandse zaken en defensie. Daarnaast hadden ook sociale zaken, koloniën en economische zaken zijn belangstelling.
- Interpelleerde op 22 december 1921 minister König over de afschaffing van de postvrijdom
opvallend stemgedrag
- Stemde in 1920 tegen het wetsvoorstel Nadere voorzieningen tegen revolutionaire woelingen
- Stemde in 1925 als enige van zijn fractie vóór het (verworpen) initiatiefvoorstel-Rutgers over de plaatselijke keuze in de Drankwet
- Stemde in 1925 als enige van zijn fractie vóór een (verworpen) wetsvoorstel om gewetensbezwaren tegen de stemplicht mogelijk te maken
- Stemde in 1927 als enige van zijn fractie vóór het (verworpen) wetsvoorstel tot goedkeuring van het Verdrag met België
- Stemde in 1933 samen met Kranenburg tegen een wetsvoorstel over de bevoegdheid van het rijk om te korten op de salarissen van gemeenteambtenaren
Wetenswaardigheden
algemeen
- Werd in 1937 pas op 21 september beëdigd
- Warm pleitbezorger van nationale ontwapening. Dit ontwapeningsstreven werd in belangrijke mate beïnvloed door het sterk ethische karakter van zijn godsdienstige overtuigingen. Hij voerde openbare debatten met onder meer generaal Snijders.
- Vertrok in de nacht van 13 op 14 mei 1940 via IJmuiden naar Engeland en verbleef daar gedurende de gehele bezetting.
uit de privésfeer
- Deed zijn doctoraal examen bij prof. P.W.A. Cort van der Linden
- Promoveerde bij prof. M.W.F. Treub, wiens opvolger hij ook was
verkiezingen
- Versloeg in 1918 bij een tussentijdse verkiezing van een Eerste Kamerlid in Provinciale Staten van Noord-Holland in de derde stemmingsronde D.P.D. Fabius (arp) met 48 tegen 18 stemmen. Na de tweede stemmingsronde was C. Pothuis-Smit (sdap) afgevallen.
- Werd in 1919 bij de periodieke verkiezing van Eerste Kamerleden in Provinciale Staten van Noord-Holland met 37 van de 76 stemmen herkozen
- Versloeg in 1922 bij de verkiezing van Eerste Kamerleden in Provinciale Staten van Noord-Holland in de tweede stemmingsronde J. Douwes (arp) met 38 tegen 32 stemmen
- Werd in 1923, 1929, 1935 en 1937 gekozen door Groep III: Noord-Holland en Friesland
woonplaats(en)/adres(sen)
- Amsterdam, Prins Hendrikkade 171, omstreeks 1923 (nog in 1955)
- Londen, vanaf mei 1940
- Shropshire (Wales), van 1944 tot 1941
- Cambridge, van 1941 tot 1945
- Amsterdam, vanaf 1945
ridderorden
Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 30 augustus 1926
verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
lid Amsterdamsch Studentencorps
Publicaties van/over
lijst van publicaties
- "Darwinisme en Democratie. Maatschappelijke vooruitgang en de hulp aan het zwakke" (dissertatie, 1901)
- "De werkkring van de groot-ondernemingen" (oratie, 1906)
- "De oorlog en het kapitalisme" (1914)
- "Het socialisatierapport der SDAP" (1921)
- "Nationale ontwapening of volksverdelging" (1924)
- "Onze bewapening trekt den oorlog aan" (1928)
- "De immoraliteit der landsverdediging" (1930)
- "Waarom nationale ontwapening geboden is?" (1933)
- "Het plan van de arbeid. Een zinsbegoocheling ..." (1936)
literatuur/documentatie
- O. Vries, "Embden, David van (1875-1962)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel I, 171
- H. van Felius en H.J. Metselaars, "Noordhollandse Statenleden 1840-1919"
- Persoonlijkheden in het Koninkrijk der Nederlanden in woord en beeld (1938)
- Wie is dat? 1956
Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland
archivalia
archief-Van Embden, Gemeentearchief Amsterdam
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te 's-Gravenhage, 7 september 1905
echtgeno(o)t(e)/partner
H.M.H. de Ridder, Henriëtte Helena Maria
kinderen
2 zoons en 1 dochter
vader
A.M. van Embden, Arnold Moritz
geboorteplaats en/of -datum
Zwolle, 20 oktober 1840
beroep vader
ijzerhandelaar
moeder
A. Fortuin, Antje (tweede echtgenote van vader)
geboorteplaats en/of -datum
Zutphen, 20 september 1844
beroep grootvader (vaderskant)
ijzerhandelaar
beroep grootvader (moederskant)
koopman
familierelaties
