Liberale Unie, Vrijheidsbond
functie(s) in de periode 1914-1933: lid Tweede Kamer
Personalia
voornamen (roepnaam)
Bernardus Dirks
titulatuur en naam
Dr. B.D. Eerdmans Bernardus Dirks
geboorteplaats en -datum
Maasdam (Z.H.), 24 april 1868
overlijdensplaats en -datum
Leiden, 29 april 1948
levensbeschouwing
Hervormd: vrijzinnig
Partij/stroming
partij(en)
- Liberale Unie
- Liberale Staatspartij "De Vrijheidsbond", vanaf 16 april 1921
Hoofdfuncties/beroepen
- predikant Nederlandse Hervormde Kerk te Midwoud (N.H.), van 4 mei 1896 tot mei 1898
- privaatdocent Arameese en Assyrische talen, Rijksuniversiteit Leiden, van 1896 tot 1898
- hoogleraar godgeleerdheid (leeropdracht: de geschiedenis van de Israëlitischen godsdienst, de Israëlitische letterkunde en de uitlegging van het Oude Testament), Rijksuniversiteit Leiden, van 11 mei 1898 tot 17 september 1938 (benoemd bij K.B. van 22 februari 1898)
- rector magnificus Rijksuniversiteit Leiden, van september 1912 tot september 1913
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 17 maart 1914 tot 17 september 1918 (voor het kiesdistrict Rotterdam III)
- privaatdocent Geschiedenis van de Israëlitischen godsdienst, Rijksuniversiteit Leiden, van 1914 tot 1918
- lid gemeenteraad van Leiden, van 4 september 1917 tot 2 september 1919
- lid gemeenteraad van Leiden, van 7 september 1920 tot 6 september 1927
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 1 december 1931 tot 9 mei 1933
Partijpolitieke functies
overzicht
- secretaris Kamerclub Liberale Unie, Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 1 mei 1917 tot 17 september 1918
- penningmeester Liberale Unie, van 1918 tot 1920
- lid hoofdbestuur Vrijheidsbond, van 1921 tot 1930
- voorzitter commissie verantwoorde bezuinigingen in het lager onderwijs, Vrijheidsbond, 1923
- lid hoofdbestuur Vrijheidsbond, van 1932 tot 1934
- voorzitter Vrijheidsbond, afdeling Leiden, tot 1935
lijsttrekkerschappen
- lijstaanvoerder Vrijheidsbond, Tweede Kamerverkiezingen 1933 (in de kieskring Leiden)
Nevenfuncties
- secretaris Senaat, Rijksuniversiteit Leiden, van 1911 tot 1912
- lid bestuur Vereeniging tot instandhouding van het Leidsch Muziekcorps
- lid Commissie van Advies Arbeids- en dienstvoorwaarden personeel, gemeente Leiden
- voorzitter Volksonderwijs, afdeling Leiden
- lid Rijkscommissie van Toezicht op de vereniging "Zaad Centrale", vanaf september 1916
- lid bestuur Nederlandse Protestantenbond
- lid bestuur Evangelische Unie (medeoprichter)
- medewerker maandblad van vrijzinnig-godsdienstige liberalen "Onze Wachter"
Opleiding
primair onderwijs
voortgezet onderwijs
academische studie
- godgeleerdheid (gepromoveerd op dissertatie), Rijksuniversiteit Leiden, tot 20 november 1891 (cum laude)
- studie semietische talen te Straatsburg
- studie te Leipzig
- studie te Heidelberg, van 1894 tot 1896
- studie te Oxford
eredoctoraten
- theologie, Harvard University te Cambrigde, (Mass., VS)
Activiteiten
als parlementariër
- Hield zich in de Tweede Kamer vooral bezig met onderwijs en Rotterdamse aangelegenheden (loodsen, Nieuwe Waterweg, haven). Speelde in 1916 een belangrijke rol bij de behandeling van het wetsvoorstel tot wijziging van de onderwijsbepalingen in de Grondwet.
- Voerde in 1932 namens de Liberalen het woord over het wetsvoorstel inzake strafbaarstelling van Godslastering
opvallend stemgedrag
- Behoorde in 1915 tot de minderheid van de liberalen die tegen het (tijdelijk) herstel van het gezantschap bij de paus stemde
- In 1916 stemden hij en Otto als enigen van de Liberale Unie tegen een ordevoorstel om de twee voorstellen tot grondwetsherziening (kiesrecht en onderwijs) gezamenlijk te behandelen
Wetenswaardigheden
algemeen
- Keerde zich aanvankelijk tegen de volledige grondwettelijke gelijkstelling van openbaar en bijzonder onderwijs
verkiezingen
- Versloeg in 1914 bij een tussentijdse verkiezing in het district Rotterdam III na herstemming H. Stulemeyer (rk)
- Versloeg in 1917 W. van Ravesteijn (sdp)
- Was in 1918 nummer drie op de kandidatenlijst in de kieskringen in de noordelijke provincies, maar werd niet gekozen
woonplaats(en)/adres(sen)
Leiden, Plantsoen 71, omstreeks 1912 tot 29 april 1948
ridderorden
- Ridder in de Orde van Oranje-Nassau
- Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 30 augustus 1923
verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
lid Vereeniging van Vrijzinnig-Godsdienstige Liberalen
Publicaties van/over
lijst van publicaties
- "Melekdienst en vereering van hemellichamen in Israël's Assyrische periode" (dissertatie, 1891)
- "Het verband tusschen de beoefening van het Oude Testament en de semietische studiën in het algemeen" (oratie, 1898)
- "Het recht der Vrijzinnigen in de Nederlands Hervormde Kerk en de zoo-genaamde Orthodoxie" (1901)
- "Alt-testamentlische Studiën I-IV" (1908-1912)
- "'Moderne' orthodoxie of 'orthodox' modernisme" (1911)
- "De Godsdienst van Israel" (handboek, 1930)
- "De theologie van Dr. A. Kuyper"
literatuur/documentatie
- "Quisque suis viribus, 1841-1991: 150 jaar theologie in dertien portretten", onder red. van R.B. ter Haar Romeny en Joh. Leiden (1991)
- Persoonlijkheden in het Koninkrijk der Nederlanden in woord en beeld (1938)
- C. Houtman, "Eerdmans, Bernardus Dirks", in: Biografisch lexicon voor de geschiedenis van het Nederlands protestantisme, deel 3, 101
- C.M. van Driel, "Dienaar van twee heren: het strijdbaar leven van theoloog-politicus B.D. Eerdmans (1868-1948)" (dissertatie, 2005)
Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Lexicon voor de geschiedenis van het Nederlands Protestantisme
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Midwoud (N.H.), 12 juli 1900
echtgeno(o)t(e)/partner
C.P.E. de Holl, Catharina Petronella Elisabeth
kinderen
3 dochters
vader
D.N. Eerdmans, Dirks Nicolaas
geboorteplaats en/of -datum
Harlingen, 11 maart 1839
beroep vader
predikant Nederlandse Hervormdse kerk te IJsselmuiden
moeder
J.L. Dieperink, Johanna Lisyia
geboorteplaats en/of -datum
Ransdorp, 11 december 1841
beroep grootvader (moederskant)
predikant te Ransdorp en Schellingwoude
