liberaal, Liberale Unie, vooruitstrevende kamerclub, vrijzinnig-democratische kamerclub
functie(s) in de periode 1885-1901: lid Tweede Kamer
Personalia
voornamen (roepnaam)
Bernardus Hermanus
titulatuur en naam
B.H. Heldt Bernardus Hermanus
geboorteplaats en -datum
Amsterdam, 1 september 1841
overlijdensplaats en -datum
Arnhem, 13 januari 1914
levensbeschouwing
Hervormd
Partij/stroming
stroming(en)
Takkiaan, 1894
partij(en)
- Liberale Unie, van 1885 tot februari 1901
- VDB (Vrijzinnig-Democratische Bond), vanaf 17 maart 1901
lid tussentijds gevormde fractie(s)
- Kiesrecht-Kamerclub, van september 1893 tot maart 1894
- Vooruitstrevend-Liberale Kamerclub, van mei 1894 tot 21 september 1897
- Vrijzinnig-Democratische Kamerclub, van 22 september 1897 tot maart 1901
Hoofdfuncties/beroepen
- loopjongen leesbibliotheek te Amsterdam, van 1851 tot 1852
- loopjongen meubelmakerswerkplaats te Amsterdam, omstreeks 1852 tot 1863
- meubelmakersgezel te Amsterdam, van 1863 tot 1877
- voorzitter ANWV (Algemeen Nederlandsch Werklieden Verbond), van 30 oktober 1871 tot 1 juni 1903
- redacteur "Werkmansbode", orgaan van het ANWV, van 1877 tot 1903
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 24 november 1885 tot 18 mei 1886 (voor het kiesdistrict Sneek)
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 14 juli 1886 tot 17 augustus 1887 (voor het kiesdistrict Sneek)
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 19 september 1887 tot 27 maart 1888 (voor het kiesdistrict Sneek)
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 1 mei 1888 tot 20 maart 1894 (voor het kiesdistrict Amsterdam)
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 16 mei 1894 tot 17 september 1901 (1894-1897 voor het kiesdistrict Amsterdam, 1897-1901 voor het kiesdistrict Amsterdam VII)
- verslaggever "Nieuwsblad van Nederland", van 1901 tot 1902
- agent van de Rijksverzekeringsbank te Winterswijk, van 1902 tot 1914
Partijpolitieke functies
overzicht
- lid bestuur vrijzinnig-democratische Kamerclub, Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 1897 tot maart 1901
- lid bestuur Liberale Unie, van 26 januari 1901 tot 15 februari 1901
Nevenfuncties
- lid bestuur vrijdenkersvereniging "De Dageraad"
- secretaris Neo-Malthusiaanse Bond, vanaf 1881 (medeoprichter met Aletta Jacobs)
- lid Staatscommissie inzake de werkliedenverzekering (Staatscommissie-Pijnacker Hordijk), van juli 1895 tot augustus 1898
- lid bestuur ambachtsschool te Winterswijk
afgeleide functies, presidia etc.
- lid parlementaire enquêtecommissie naar de toestand in fabrieken en werkplaatsen (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van oktober 1886 tot 1887
- voorzitter Commissie van Rapporteurs voor de ontwerp-Ongevallenwet (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van juli 1900 tot 25 oktober 1900
comités van aanbeveling, erefuncties etc.
erelid ANWV, vanaf 1 juni 1903
Opleiding
primair onderwijs
- diaconieschool te Amsterdam, van 1848 tot 1851 (onderbroken en niet voltooid)
Activiteiten
als parlementariër
- Hield zich in de Tweede Kamer onder meer bezig met aangelegenheden betreffende Rijksambtenaren en militairen (soldijen, salarissen, pensioenen) en justitiële vraagstukken
- Diende in 1887 een amendement in op een voorstel tot Grondwetsherziening om de Staten-Generaal te laten beslissen over oorlogsverklaring. Dit amendement werd met 72 tegen 10 stemmen verworpen.
- In 1895 aanvaardde de Tweede Kamer een door hem ingediende motie, waarin werd uitgesproken dat een algemene voorziening voor de oude dag der werklieden gewenst was. Naar aanleiding hiervan werd in juli 1895 een staatscommissie ingesteld die belast werd met een onderzoek hiernaar.
opvallend stemgedrag
- Stemde in 1887 bij de grondwetsherziening vóór een (verworpen) amendement-Van Houten/De Ruiter Zijlker om in de Grondwet op te nemen dat de regeling van het kiesrecht aan de gewone wetgever zou worden overgelaten
- Stemde in 1887 als enige liberaal tegen het nieuwe artikel 80 (herziening van de kiesrechtbepalingen) van de Grondwet en (bij de eerste lezing) tegen de additionele artikelen wegens het ontbreken van algemeen kiesrecht
- In december 1888 stemden hij en Schepel als enige liberalen vóór een (verworpen) motie-Domela Nieuwenhuis over een belastingherziening om heffingen minder op de eerste levensbehoeften te laten drukken. Behoorde ook tot de zes liberalen die vóór een (verworpen) motie-Schepel stemden over een verschuiving van indirecte naar directe belastingen.
- Behoorde in 1889 tot de zes liberalen die vóór een (verworpen) motie-Domela Nieuwenhuis stemden tot afkeuring van het uitblijven van wetgeving om de belastingdruk voor lagere klassen te verminderen
- Stemde in 1896 tegen de ontwerp-Kieswet van Van Houten
- Stemde in 1899 tegen de ontwerp-Indische Mijnwet
Wetenswaardigheden
algemeen
- Vanaf 1864 medeoprichter van diverse vak- en werkliedenverenigingen
uit de privésfeer
- Woonde in zijn jeugd in een eenkamerwoning en later (tijdelijk) in een kelder
- Toen zijn vader overleed was Bernardus negen jaar
- Zijn moeder was na het overlijden van haar echtgenoot wasvrouw
verkiezingen
- Versloeg in 1885 bij een tussentijdse verkiezing in het district Sneek A. baron Schimmelpenninck van der Oye (a.r.)
- Werd in 1886 en 1887 in de eerste ronde gekozen. Tegenstanders waren de antirevolutionairen R.K. Okma, Huber en Van Heemstra (1886) en Oppedijk, Brantsen van de Zijp en Kater (in 1887).
- Werd in 1888 in het district Schoterland na herstemming verslagen door F. Domela Nieuwenhuis (soc.). Derde kandidaat was L.W. de Vries (a.r.).
- Werd in 1888 en 1891 in het district Amsterdam in de eerste stemmingsronde gekozen. Hij kreeg van de negen gekozen liberalen de meeste stemmen.
- Werd in 1894 als Takkiaans liberaal in de eerste stemmingsronde verslagen
- Versloeg in 1897 in het district Amsterdam VII na herstemming W.C.J. Passtoors (r.k.)
- Werd in 1901 verslagen door Th. Heemskerk (arp). Bij een naverkiezing in het district Sliedrecht werd hij verslagen door A.D.P.V. van Löben Sels (arp).
woonplaats(en)/adres(sen)
- Amsterdam, Zanddwarsstraat 7, vanaf 1 september 1841
- Amsterdam, Nicolaas Maesstraat 35
- Amsterdam, tot 1902
- Winterswijk
ridderorden
Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 31 augustus 1898
verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
- lid Comité ter bespreking van de Sociale Questie, vanaf 1873
- lid Comité voor Algemeen Stemrecht, van 18 mei 1879 tot januari 1886
- lid Nationaal Comité voor Transvaal, vanaf januari 1900
Publicaties van/over
lijst van publicaties
- "Wat onderscheidt de sociaal-democratische beweging van die welke zich openbaart in het Algemeen Nederlands Werklieden Verbond (1885)
- "Eene bij wet geregelde arbeidsdag" (1886)
- "Algemeen Nederlands Werklieden Verbond 1871-1896" (1896)
literatuur/documentatie
- H. Righart, "B.H. Heldt (1841-1914): voor het kiesrecht, tegen de verzuiling!", in: Kleio, 26 (1985)
- A. van der Meer, "Baron of werkman. De eerste werkman in de Tweede Kamer", in: De Vrije Fries, 66 (1986)
- R. op den Camp, "Heldt, Bernardus Hermanus", in: Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland, deel VI, 87
- J.A. Righart, "Heldt, Bernardus Hermanus (1841-1914)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel III, 243
- Onze Afgevaardigden, 1897
Biografisch Woordenboek(en)
- biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland
- biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Leeuwarden, 28 juli 1883
echtgeno(o)t(e)/partner
L. Postma, Lucia
kinderen
2 dochters
stief-, pleeg- en/of adoptiefkinderen
1 stiefzoon (uit eerder huwelijk echtgenote)
vader
B. Heldt, Bernardus
geboorteplaats en/of -datum
Amsterdam, 25 november 1800
beroep vader
kleermaker
moeder
F. Castrop, Francina
geboorteplaats en/of -datum
Amsterdam, 7 september 1808
beroep moeder
wasvrouw
