A. (Albert) van der Heide

A. van der Heide
bron: Vliegen, "Die onze kracht ontwaken deed"

Dominee Van der Heide. Eén van de rode dominees in de SDAP. Was predikant op het Friese platteland en kwam daar in aanraking met enorme armoede. Sloot zich in 1896 aan bij de SDAP. IJverig pleitbezorger voor geheelonthouding. Van 1925 tot en met 1937 Tweede Kamerlid. Als justitie-woordvoerder zette hij zich vooral in voor de reklassering.

SDAP
functie(s) in de periode 1925-1937: lid Tweede Kamer

Inhoud

  1. Personalia
  2. Partij/stroming
  3. Hoofdfuncties/beroepen
  4. Partijpolitieke functies
  5. Nevenfuncties
  6. Opleiding
  7. Activiteiten
  8. Wetenswaardigheden
  9. Publicaties van/over
  10. Familie/gezin

Personalia

voornamen (roepnaam)

Albertinus (Albert)

titulatuur en naam

A. van der Heide Albertinus (Albert)

geboorteplaats en -datum

Leeuwarden, 7 april 1872

overlijdensplaats en -datum

Loosduinen (gem. 's-Gravenhage), 29 juli 1953

begraafplaats en -datum

Voorburg, 3 augustus 1953

levensbeschouwing

Hervormd: vrijzinnig

Partij/stroming

partij(en)

SDAP (Sociaal-Democratische Arbeiderspartij), vanaf 1896

Hoofdfuncties/beroepen

  • kandidaat-predikant, Nederlandse Hervormde Kerk te Leeuwarden, van juli 1895 tot november 1895
  • predikant Nederlandse Hervormde Kerk te Scherpenzeel (Frl.), van 10 november 1895 tot 10 juli 1898
  • predikant Nederlandse Hervormde Kerk te Engelum (Frl.), van 17 juli 1898 tot juni 1906
  • predikant Nederlandse Hervormde Kerk te Britswerd-Wieuwerd (Frl.), van juni 1906 tot september 1925
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 15 september 1925 tot 8 juni 1937

Partijpolitieke functies

overzicht

  • propagandist SDAP

lijsttrekkerschappen

  • lijstaanvoerder SDAP Tweede Kamerverkiezingen 1929 (kieskring Assen)
  • lijstaanvoerder SDAP Tweede Kamerverkiezingen 1933 (kieskring Assen)

Nevenfuncties

  • redacteur "Arm Friesland" (met Melchers)
  • redacteur "De Volksstrijd" (met Schaper)
  • propagandist Nederlandsche Vereeniging tot Afschaffing van Sterken Drank
  • lid hoofdbestuur Nederlandsche Vereeniging tot Afschaffing van Alcoholhoudende Dranken, van 1900 tot 1908
  • medewerker "Het Friesch Volksblad", van 1905 tot 1911
  • lid hoofdbestuur Nederlandsche Vereeniging tot Afschaffing van Alcoholhoudende Dranken, van 1914 tot 1920
  • secretaris-penningmeester Vereeniging tot herstel van drankzuchtigen
  • redacteur "De Volkstribuun"
  • lid Reclasseringscommissie, vanaf 1926
  • regent strafgevangenis te Scheveningen
  • lid College van Toezicht, bedoeld in art. 32 der Land- en tuinbouwongevallenwet, omstreeks 1931 en nog in 1946
  • voorzitter commissie "Hulp aan Spanje" (tijdens Burgeroorlog)
  • lid hoofdbestuur beweging "Eenheid door democratie", omstreeks 1939
  • lid Centrale Commissie voor de keuring van films, omstreeks 1938
  • lid Rijkscommissie van advies inzake het bibliotheekwezen, omstreeks 1946

Opleiding

primair onderwijs

  • lagere school te Leeuwarden

voortgezet onderwijs

  • Stedelijk Gymnasium te Leeuwarden, tot juni 1890

academische studie

  • theologie (proponentsexamen), Rijksuniversiteit Leiden, van 25 september 1890 tot juni 1895

Activiteiten

als parlementariër

  • Hield zich in de Tweede Kamer vooral bezig met justitiële onderwerpen, binnenlandse zaken en onderwijs

opvallend stemgedrag

  • Behoorde in 1931 tot de minderheid van zijn fractie die vóór de protectionistische ontwerp-Tarwewet stemde

Wetenswaardigheden

algemeen

  • In 1903 leider van de Aprilstaking in Friesland

uit de privésfeer

  • Was geheelonthouder
  • Zette zich in voor revisie van het vonnis in de rechtszaak tegen de broers Hogerhuis, die waren veroordeeld voor een mislukte roofoverval. Sociaaldemocraten vermoedden dat er sprake was van klassenjustitie.
  • Zijn vader werd pas 'gewettigd' in 1846 bij het huwelijk van zijn ouders. Bij de geboorte was zijn achternaam 'Groothelm'.

woonplaats(en)/adres(sen)

  • Voorburg, Kon. Wilhelminalaan 50, omstreeks 1927 (nog in 1937)
  • Loosduinen, verpleeghuis Oud Rozenburg, tot 29 juli 1953

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.

  • lid Leidsch Studenten Corps
  • lid Sociologische Studentenvereeniging te Leiden
  • lid Nederlandsche beweging "Eenheid Door Democratie", vanaf 1935

Publicaties van/over

literatuur/documentatie

  • W.H. Vliegen, "Die onze kracht ontwaken deed", deel II, 188
  • O. Noordenbos en J.J. Kalma, "Heide, Albertinus van der", in: Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland, deel II, 53
  • J.J. Kalma, "Heide, Albertinus van der", in: Biografisch lexicon voor de geschiedenis van het Nederlands protestantisme, deel 3, 171
  • M.A. de Harder, "Albertinus van der Heide (1872-1953). Rode dominee tussen pastoraat en parlement" (2011)
  • M.A. de Harder, "Albertinus van der Heide (1872-1953). Rode dominee in Friesland", in: P.E. Werkman en R.E. van der Woude (red.), "Bevlogen theologen. Geëngageerde predikanten in de negentiende en twintigste eeuw" (2012)

Biografisch Woordenboek(en)

  • biografie opgenomen in het Biografisch Lexicon voor de geschiedenis van het Nederlands Protestantisme
  • biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland

Familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

gehuwd te Nijmegen, 29 oktober 1895

echtgeno(o)t(e)/partner

M.A.M. Burger, Maria Agnes Magdalena

kinderen

2 dochters

vader

J. van der Heide, Johannes

geboorteplaats en/of -datum

Leeuwarden, 27 juli 1841

beroep vader

  • hoofdonderwijzer
  • leraar
  • beëdigd translateur

moeder

W.M. Dingemans, Willemina Maria

geboorteplaats en/of -datum

Groningen, 19 december 1841

beroep grootvader (vaderskant)

hoofdonderwijzer

beroep grootvader (moederskant)

hoofdonderwijzer