CDA
functie(s) in de periode 1977-1994: lid Eerste Kamer, fractievoorzitter EK
Personalia
voornamen (roepnaam)
Adriaan Jakobus (Ad)
titulatuur en naam
A.J. Kaland Adriaan Jakobus (Ad)
geboorteplaats en -datum
Westkapelle, 13 maart 1922
overlijdensplaats en -datum
Zoutelande (gem. Valkenisse, Zld.), 11 januari 1995
levensbeschouwing
Hervormd: midden-orthodox
Partij/stroming
partij(en)
- CHU (Christelijk-Historische Unie), tot 11 oktober 1980
- CDA (Christen-Democratisch Appèl), vanaf 11 oktober 1980
Hoofdfuncties/beroepen
- werkzaam op boerderij, vanaf 1935 (na lagere school)
- eigenaar landbouwbedrijf, tot 1944
- ambtenaar politie, van 1944 tot 1947
- ambtenaar inspectie der belastingen, van 1947 tot 1958
- lid gemeenteraad van Middelburg, van 1 september 1953 tot 4 september 1962
- lid Provinciale Staten van Zeeland, van 1 juli 1958 tot 4 juli 1978
- wethouder (van onder meer volkshuisvesting, openbare werken, gemeentewerken en gemeentebedrijven) van Middelburg, van 2 september 1958 tot 3 juli 1962
- lid Gedeputeerde Staten (onder meer belast met economische aangelegenheden en nutsbedrijven) van Zeeland, van 3 juli 1962 tot 7 juni 1978
- lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 20 september 1977 tot 1 januari 1994
- fractievoorzitter CDA Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 26 oktober 1988 tot 1 januari 1994
Partijpolitieke functies
overzicht
- penningmeester CHU kiesvereniging Middelburg, omstreeks 1962
- secretaris CHU Kamerkieskring Midedelburg, omstreeks 1962
- lid commissie-Scholten (onderzoek verkiezingsnederlaag CHU), 1967
- penningmeester CHU, van 1971 tot 1976
- lid coördinatiecommissie KVP, ARP, CHU over opzet Statencampagne 1974, vanaf juli 1973
- lid dagelijks bestuur CDA
- vicefractievoorzitter CDA Eerste Kamer der Staten-Generaal, van juni 1981 tot 25 oktober 1988
lijsttrekkerschappen
- lijsttrekker CHU Provinciale Statenverkiezingen in Zeeland, 1966, 1970 en 1974
Nevenfuncties
- lid Raad voor de Volkshuisvesting, vanaf november 1968
- penningmeester Provinciale Dienst voor Geestelijke Volksgezondheid in Zeeland
- lid Raad van Commissarissen Openbaar Vervoer Zeeland, omstreeks januari 1979
- lid Raad van Commissarissen "Dow Chemical Nederland", omstreeks januari 1979
- lid Raad van Commissarissen Gasvoorziening, omstreeks januari 1979 tot 1989
- voorzitter VEGIN (Vereniging van Exploitanten van Gasbedrijven in Nederland), van 1972 tot 1 januari 1990
- voorzitter Stichting Verpleeg- en Rusthuizen in Zeeland, omstreeks januari 1979
- lid Algemene Energieraad, omstreeks oktober 1988 tot 1991
afgeleide functies, presidia etc.
- voorzitter vaste commissie voor Landbouw en Visserij (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 23 november 1979 tot 23 juni 1981
- voorzitter vaste commissie voor Algemene Zaken en het Huis der Koningin (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 23 juni 1981 tot 23 juni 1987
- lid Raadgevende Interparlementaire Beneluxraad, van 1983 tot januari 1994
- lid parlementaire delegatie naar de Volksrepubliek China, van 6 oktober 1985 tot 12 oktober 1985
- voorzitter vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 23 juni 1987 tot 11 juni 1991
- lid College van Senioren (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 26 oktober 1988 tot 1 januari 1994
Opleiding
hoger beroepsonderwijs
- politie-opleiding (gedurende één paar jaar)
cursussen
- zelfstudie (voornamelijk op het terrein van financiën en economie)
Activiteiten
als parlementariër
- Was aanvankelijk woordvoerder voor landbouw, verkeer en waterstaat, economische zaken en binnenlandse zaken van de CDA-Eerste Kamerfractie
opvallend stemgedrag
- Behoorde in 1979 tot de zes leden van zijn fractie die tegen het wetsvoorstel Herziening van de wet op de ondernemingsraden stemden
- Behoorde in 1980 tot de 13 leden van zijn fractie die tegen de ontwerp-Sanctiewet stemden
- Behoorde in december 1981 tot de twaalf leden van zijn fractie die tegen een wetsvoorstel over verlenging van de beperkte loonmaatregel stemden
- Behoorde in 1982 tot de minderheid van zijn fractie die tegen een wetsvoorstel tot verhoging van de inkomstenbelasting en loonbelasting in het kader van het werkgelegenheidsbeleid stemde
- Behoorde in 1983 tot de zeven leden van zijn fractie die tegen het initiatiefwetsvoorstel-Van Kemenade c.s. voor een Kaderwet volwasseneneducatie stemden
- Behoorde in 1984 tot de tien leden van zijn fractie die tegen het initiatiefwetsvoorstel-Nypels inzake woningsplitsing stemden
- Behoorde in 1990 tot de tien leden van zijn fractie die tegen het wetsvoorstel aftopping reiskostenforfait stemden
- Behoorde in 1992 tot de meerderheid van zijn fractie die tegen een wijziging van de Winkelsluitingswet (verruiming openstelling) stemde
Wetenswaardigheden
algemeen
- Diende in februari 1968 in de Unieraad van de CHU een resolutie in waarin ingestemd werd het gezamenlijke televisie-optreden van fractievoorzitters Mellema met zijn collega's Schmelzer en Biesheuvel. De resolutie kreeg een grote meerderheid. Dit was een belangrijke stap naar verdere christendemocratische samenwerking.
- Werd bekend doordat hij als fractievoorzitter leiding gaf aan de CDA-senaatsfractie die een kritische houding innam ten aanzien van het kabinet-Lubbers III. Dat leidde tot een moeizame verhouding met CDA-premier en -leider Lubbers.
- Uitte in oktober 1991 in een interview met weekblad "Haagse Post" kritiek op het functioneren van Tweede Kamerleden. Hij vond vooral dat Tweede Kamerleden (met name die van zijn eigen CDA) zich als "stemvee" gedroegen, vanwege de hechte afspraken uit het regeerakkoord. Later nam hij zijn woorden enigszins terug en verklaarde hij dat hij de taak van het parlement vooral zag in het controleren van de macht.
- Riep in februari 1992 in 'De Werkgever', het blad van het NCW, het kabinet op om te stoppen in plaats van te blijven doormodderen. Vicepremier Kok betitelde dat als sfeerverpestend in de coalitie en PvdA-fractievoorzitter Wöltgens vroeg Lubbers nadrukkelijk afstand van die uitspraak te nemen.
anekdotes en citaten
- Als Bijbelkenner raakten de woorden hem pijnlijk die premier Lubbers in juli 1991 tot hem sprak in het debat over verhoging van het huurwaardeforfait [waar de CDA-fractie dreigde tegen te stemmen]. Lubbers zei, met verwijzing naar Spreuken 11-14: "waar de samenhang in de politiek gaat ontbreken, komt het volk om (...)."
verkiezingen
- In 1974 kandidaat in en in 1980 en 1981 gekozen door Groep I: Noord-Brabant, Zeeland, Utrecht en Limburg
pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen
"De onderkoning van Zeeland" (verwierf deze bijnaam in de jaren zestig)
woonplaats(en)/adres(sen)
- Middelburg, Dorus Rijkersstraat 1, omstreeks 1962
- Middelburg, Langevielesingel 48, omstreeks 1967
- Zoutelande, Koddelaan 42, omstreeks 1977 (nog in 1987)
ridderorden
- Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 29 april 1974
- Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, 21 december 1993
Publicaties van/over
literatuur/documentatie
- Trouw, 10 november 1989
- Vrij Nederland , 9 december 1989
- Teun Lagas, "Zeeuwse CDA'er zette dommelende Eerste Kamer weer aan het werk. Ad Kaland 1922-1995", Trouw, 12 januari 1995
- Jan-Joost Lindner, "Kaland was vooral een machtsmens", De Volkskrant, 12 januari 1995
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Scherpenisse, november 1948
echtgeno(o)t(e)/partner
M.J. Suurland, Maria Josina
kinderen
1 zoon en 1 dochter
vader
A. Kaland, Adriaan
geboorteplaats en/of -datum
Westkapelle, 26 januari 1885
beroep vader
landbouwer
moeder
E. Roelse, Elizabeth
geboorteplaats en/of -datum
Westkapelle, 6 oktober 1887
broers en zusters
1 broer en 1 zus
