partijloze liberaal
functie(s) in de periode 1913-1914: minister
Personalia
voornamen (roepnaam)
Anthonij Ewoud Jan
titulatuur en naam
A.E.J. Bertling Anthonij Ewoud Jan
geboorteplaats en -datum
Assen, 13 december 1860
overlijdensplaats en -datum
Hilversum, 2 februari 1945
levensbeschouwing
- Nederlands Hervormd
- Remonstrants
Partij/stroming
stroming(en)
- vrijzinnig-democratisch (lid vrijzinnig-democratische kiesvereniging te Leiden)
- lid vrijzinnige kiesvereniging te Leeuwarden, maar geen lid Liberale Unie
Hoofdfuncties/beroepen
- surnumerair, van 1 juni 1882 tot 1 april 1886
- ontvanger, registatie en domeinen en hypotheek- en kadasterbewaarder te Nijkerk, van 1 april 1886 tot 16 maart 1893
- ontvanger, registatie en domeinen en hypotheek- en kadasterbewaarder te Goes, van 16 maart 1893 tot 1 december 1893
- inspecteur derde klasse, indirecte belastingen te 's-Hertogenbosch, van 1 december 1893 tot 1 mei 1902
- inspecteur tweede klasse, indirecte belastingen te 's-Hertogenbosch, van 1 mei 1902 tot 16 februari 1905
- inspecteur tweede klasse, indirecte belastingen te Leiden, van 1 maart 1905 tot 28 augustus 1907
- inspecteur eerste klasse, indirecte belastingen te Leiden, van 1 september 1907 tot 1 juli 1910
- directeur, directie registratie en domeinen te Leeuwarden, van 1 juli 1910 tot 29 augustus 1913
- lid gemeenteraad van Leeuwarden, van 24 december 1912 tot 29 augustus 1913
- minister van Financiën, van 29 augustus 1913 tot 24 oktober 1914
- bewaarder van hypotheken, het kadaster en scheepsbewijzen te Amsterdam, van 1 december 1914 tot 1 januari 1926
Nevenfuncties
- lid bestuur Centraal Genootschap voor kinderherstellings- en vacantiekoloniën, omstreeks 1909
- voorzitter Maatschappij tot Nut van 't Algemeen, departement Leeuwarden, omstreeks 1913
- lid Raad van Toezicht Rijkspostspaarbank, tot 1 april 1920
- lid Raad van Toezicht Rijkspostspaarbank, van 1 april 1921 tot 1 april 1928
- lid Commissie van toezicht op het middelbaar onderwijs in Hilversum, vanaf november 1925
- lid Raad van Toezicht Rijkspostspaarbank, van 1 april 1928 tot 1 april 1935
- voorzitter Raad van Toezicht Rijkspostspaarbank, van 1 april 1935 tot 1 januari 1936
Activiteiten
als bewindspersoon (beleidsmatig)
- Verdedigde in 1914 met succes in de Tweede Kamer een nieuwe Wet op de Inkomstenbelasting en het wetsvoorstel tot instelling van raden van beroep voor de directe belastingen. De wetten waren in 1911 door minister Kolkman ingediend en werden door zijn opvolger in het Staatsblad gebracht.
als bewindspersoon (wetgeving)
- Bracht in 1913 met minister Lely een wet tot stand waarbij de Posterijen, Telegrafie en Telefonie als Staatsbedrijf werden aangewezen. Er kwam daardoor een (rijks)begroting voor het Staatsbedrijf der PTT.
- Bracht in 1914 samen met minister Treub een wet tot stand waarbij het vissershavenbedrijf te IJmuiden werd aangewezen als Staatsbedrijf. Er kwam daardoor een (rijks)begroting voor het Staatsvissershavenbedrijf.
Wetenswaardigheden
algemeen
- Versloeg op 28 november 1912 bij verkiezingen in het derde kiesdistrict van Leeuwarden voor één raadszetel de sociaaldemocraat De Bunje, de ARP'er Kalma en de vrijzinnig-democraat Peletier
- Er is gesuggereerd dat hij 'bij vergissing' minister werd, maar bewijzen zijn daar niet voor
- In 1914 leidde zijn voorstel om de aanslagregeling over te dragen van de afdeling directe belastingen aan de afdeling registratie tot verzet bij de ambtelijke leiding van het ministerie van Financiën en in de Tweede Kamer. Via amendering werd het besluit teruugedraaid.
- Trad af, omdat hij onvoldoende gezag en ervaring had om leiding te geven aan het financiële beleid tijdens de Eerste Wereldoorlog. Op 24 september 1914 was in vergadering van de drie vrijzinnige fracties het vertrouwen in hem opgezegd en hiervan was melding gemaakt bij minister-president Cort van der Linden.
uit de privésfeer
- Een zus van hem was gehuwd met een zoon van W. de Sitter, burgemeester van Groningen en Eerste Kamerlid
anekdotes en citaten
- Volgens zeggen zou het Kamerlid Graaf Van Bylandt hem een keer tijdens een Kamerdebat hebben ingefluisterd dat hij een bepaalde begrotingspost gewoon kon verhogen, als hij dat wenselijk vond. Dat zou hij niet hebben geweten.
woonplaats(en)/adres(sen)
- Leiden, tot 1910
- Leeuwarden, van 1910 tot 1913
- 's-Gravenhage, Van Stolkweg 15b, omstreeks 1915
- Hilversum, omstreeks 1925 tot 2 februari 1945
ridderorden
Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Zwolle, 15 september 1886
echtgeno(o)t(e)/partner
E.M.R. Klaassen, Eliza Magtilda Robertiné
vader
Mr. E.K.J. Bertling, Ernst Karel Johannes
geboorteplaats en/of -datum
Veendam, 19 januari 1817
beroep vader
- griffier Arrondissementsrechtbank te Assen
- rechter te Assen
- raadsheer in het Provinciaal Gerechtshof te Assen
moeder
W.C. van der Scheer, Wobbina Catharina
geboorteplaats en/of -datum
Coevorden, 11 januari 1821
