ARP
functie(s) in de periode 1963-1972: staatssecretaris
Personalia
voornamen (roepnaam)
Adrianus (Adri)
titulatuur en naam
A. van Es Adrianus (Adri)
geboorteplaats en -datum
Amersfoort, 28 april 1913
overlijdensplaats en -datum
Wassenaar, 6 januari 1994
levensbeschouwing
Apostolisch
Partij/stroming
partij(en)
ARP (Anti-Revolutionaire Partij), vanaf 1959
Hoofdfuncties/beroepen
- marineofficier, vanaf 1933
- commandant kustbatterij op Vlieland, 1940
- commandant korvet Hr.Ms. "Boeroe" en onderzeebootbstrijdingsjager in Nederlands-Indië, van 1947 tot 1956
- hoofd Bureau bewapening, afdeling materieel, ministerie van Marine, 1956
- commandant Hr.Ms. jager "Friesland", van 1956 tot 1957
- hoofd Bureau operatieën, hoofdafdeling Marinestaf, ministerie van Marine (vanaf 1959 Defensie), van 1957 tot 1960 (belast met de organisatie van de verdeding van Nederlands Nieuw-Guinea)
- commandeur-kapitein-ter-zee, smaldeel V, van 16 augustus 1961 tot 7 december 1962 (tijdens oefening bij Canada en bij bezoek aan 'de West')
- plaatsvervangend vlagofficier materieel, van 10 december 1962 tot augustus 1963
- staatssecretaris van Defensie (belast met de aangelegenheden betreffende de Koninklijke Marine), van 14 augustus 1963 tot 6 juli 1971
- staatssecretaris van Defensie (belast met personeels- en materieelbeleid), van 14 juli 1971 tot 16 september 1972
gevangenschap/internering
krijgsgevangene, van 1942 tot 1945
takenpakket (staatssecretaris)
- Was als staatssecretaris in de periode 1971-1972 belast met 1. personeelsbeleid, 2. materieelvoorziening, -beheer en -verzorging, research, bedrijven en werkplaatsen, de Topografische Dienst en Artillerie-Inrichting, 3. ruimtelijke ordening en 4. het loodswezen
officiersrangen
- luitenant-ter-zee derde klasse, van 5 september 1933 tot 4 september 1935
- luitenant-ter-zee tweede klasse, van 5 september 1935 tot 1940
- luitenant-ter-zee eerste klasse, vanaf 1940
- kapitein-luitenant-ter-zee, omstreeks 1956
- kapitein-ter-zee, omstreeks 1958 tot 1962
- schout-bij-nacht, van 1962 tot 1 augustus 1966 (vanaf 14 augustus 1963 buiten dienst)
- vice-admiraal b.d., vanaf 1 augustus 1966
Nevenfuncties
- lid raad Staatsbedrijf Artillerie-Inrichtingen, omstreeks 1959
- toegevoegd aan de Nederlandse delegatie bij VN, 1962 (vanwege de onderhandelingen over Nieuw-Guinea)
- voorzitter Koningin Wilhelminafonds, vanaf 1 januari 1975
- lid Adviesraad Defensie Aangelegenheden, vanaf 1975
- lid bestuur Nederlands Instituut voor Vredesvraagstukken
- vicevoorzitter Vereniging van Haagse Ziekenhuizen en omstreken
- lid en voorzitter Raad van Commissarissen "Olie-Scheepvaart" B.V.
Opleiding
primair onderwijs
- Eerste Openbare Lagere School, Leusderweg te Amersfoort
voortgezet onderwijs
- h.b.s.-b te Amersfoort, tot 1930
hoger beroepsonderwijs
- officiersopleiding KIM (Koninklijk Instituut voor de Marine) te Den Helder, van 1930 tot 1933
- adelborst, van 3 september 1930 tot 5 september 1933
Activiteiten
als bewindspersoon (beleidsmatig)
- Nam in 1968 het besluit tot het in 1970 uit de vaart nemen van vliegdekschip "Karel Doorman"
- Besloot in 1968 tot aanschaf van negen lange-afstandspatrouillevliegtuigen van het consortium "Brequet Atlantic", waarin behalve de Franse firma Brequet ook Fokker deelnam
- Was in 1969 als samen met minister Bakker verantwoordelijk voor het besluit om Nederlandse mariniers op Curaçao te stationeren, om daar de rust te herstellen
- Had in de periode 1971-1972 veel bemoeienis met de sterk levende wens tot vermaatschappelijking van de krijgsmacht. Sprak zich in 1971 uit voor betere intermenselijke verhouding in de krijgsmacht en verklaarde in de Tweede Kamer dat ook bij strikte hiërarchische verhoudingen inspraak en medezeggenschap konden leiden tot betere bundeling van de kennis van gespecialiseerde medewerkers en daarmee tot betere beslissingen.
als bewindspersoon (wetgeving)
- Bracht in 1972 de Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening militairen (Stb. 313) tot stand. Hierdoor komt er een afzonderlijke regeling voor militairen die tijdens werkelijke dienst arbeidsongeschikt worden. (10.732)
Wetenswaardigheden
algemeen
- Hij en Haex werden als in 1963 als staatssecretarissen door de koningin beëdigd op haar vakantieverblijf Porto Ercole in Italië
- Nam ontslag wegens een meningsverschil met de minister over de structurele opbouw van het departement van Defensie. Hij was voorstander van het handhaven van een verticale opbouw, waarbij de drie krijgsmachtonderdelen een grote mate van zelfstandigheid hadden. Minister De Koster nam het advies van de Commissie-Van Rijckevorsel (uit maart 1972) over wijziging van de defensiestructuur over.
verkiezingen
- Was in 1967 18e op de ARP-kandidatenlijst voor de Tweede Kamer
- Was in 1971 15e op de ARP-kandidatenlijst voor de Tweede Kamer
pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen
- "IJzeren Adriaan" (bijnaam in marinekringen)
- "De Sfinx" (bijnaam)
woonplaats(en)/adres(sen)
- 's-Gravenhage, omstreeks 1967
- Wassenaar, Ridderlaan 20, omstreeks 1983 tot 1994
ridderorden
- Officier in de Orde van Oranje-Nassau, 28 april 1956
- Commandeur in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 20 oktober 1972
overige onderscheidingen en prijzen
- Oorlogsherinneringskruis
- Ereteken voor Orde en Vrede met 2 gespen
hobby's
zeilen
Publicaties van/over
literatuur/documentatie
"Staatssecretaris op Defensie", dubbelportret Van Es en Haex in "Het Parool", 15 augustus 1963
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Amersfoort, 23 oktober 1937
echtgeno(o)t(e)/partner
A.H. Kat, Anthonia Hendrika (Toos)
kinderen
4 zoons en 1 dochter
vader
A. van Es, Adrianus
geboorteplaats en/of -datum
Amersfoort, 23 juni 1883
beroep vader
fietsenfabrikant in Amersfoort
moeder
A. van Straten, Adriana
geboorteplaats en/of -datum
Utrecht, 8 september 1884
