liberaal
functie(s) in de periode 1886-1897: lid Eerste Kamer
Personalia
voornamen (roepnaam)
Abraham Carel
titulatuur en naam
A.C. Wertheim Abraham Carel
geboorteplaats en -datum
Amsterdam, 12 december 1832
overlijdensplaats en -datum
Amsterdam, 30 november 1897
levensbeschouwing
Israëlitisch (Nederlands-Israëlitisch) (uiterst vrijzinnig)
Partij/stroming
stroming(en)
liberaal (vooruitstrevend)
verwante partij
vrijmetselaar
Hoofdfuncties/beroepen
- firmant, firma "Wertheim en Gompertz" commissionairs in effecten te Amsterdam, vanaf 1845 (firma van oom Abraham)
- medewerker bankiershuis "Julius Konigswärter" te Amsterdam, omstreeks 1850 tot 1853
- firmant, firma "Wertheim en Gompertz" commissionairs in effecten te Amsterdam, vanaf 1853
- deelgenoot firma "Wertheim en Gompertz" te Amsterdam, vanaf 1858
- directeur "Nederlandsche Crediet- en Deposito Bank" te Amsterdam, vanaf 1864
- lid Provinciale Staten van Noord-Holland, van 2 augustus 1866 tot juli 1886 (voor het kiesdistrict Amsterdam)
- lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 14 juli 1886 tot 17 augustus 1887 (voor Noord-Holland)
- lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 19 september 1887 tot 27 maart 1888 (voor Noord-Holland)
- lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 1 mei 1888 tot 30 november 1897 (voor Noord-Holland)
Partijpolitieke functies
overzicht
- leider liberale kiesvereniging "Burgerplicht" te Amsterdam, tot 1894
Nevenfuncties
- consul van Saksen-Coburg-Gotha te Amsterdam, van 1863 tot 1868
- consul van Nassau, van 1865 tot 1866
- lid Raad van Commissarissen "Nederlandsche Crediet- en Deposito Bank" te Amsterdam, van 1865 tot 1872
- regent Nederlandsch Israëlitische Seminarium te Amsterdam, van 1868 tot 30 november 1897
- lid Raad van Commissarissen Paleis voor Volksvlijt te Amsterdam, van 1869 tot 1887
- lid Raad van Commissarissen Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen ("S.S."), van 1870 tot 30 november 1897
- lid Raad van Commissarissen Amsterdamsche Kanaal Maatschappij, van 1871 tot 1882
- lid bestuur Dina en Carelfonds, van 1871 tot 1897 (oprichter)
- lid Raad van Bestuur "Banque Franco-Hollandaise", van 1872 tot 1873
- lid bestuur Vereeniging voor den Effectenhandel, van 1876 tot 30 november 1897
- commissaris van toezicht Stoomvaartmaatschappij "Nederland", van 1877 tot 1893
- lid bestuur inrichting "Toevlucht voor behoeftigen", van 1877 tot 1894
- lid raad van toezicht Maatschappij voor Gemeentecrediet, vanaf 1879
- lid hoofdbestuur Maatschappij tot Nut van 't Algemeen, van 1880 tot november 1887
- lid bestuur Prins Alexander-Stichting, van 1881 tot 30 november 1897
- lid bestuur Bureau voor Informatie naar behoeftigen, van 1881 tot 1894
- lid bestuur Burger Ziekenhuis te Amsterdam, van 1884 tot 1894
- regent Prins Hendrik-Stichting te Egmond aan Zee, van 1884 tot 1886 (oprichter)
- lid bestuur Zuiderzee-Vereeniging, van 1886 tot 30 november 1897
- voorzitter Prins Hendrik-Stichting te Egmond aan Zee, van 1886 tot 30 november 1897
- lid hoofdbestuur Vereeniging tot verbetering van het lot der Blinden in Nederland en zijne Koloniën, van 1887 tot 30 november 1897
- voorzitter Maatschappij tot Nut van 't Algemeen, van 1880 tot november 1887
- lid Raad van Commissarissen Algemeene Waarborgmaatschappij, van 1889 tot 30 november 1897
- lid Raad van Commissarissen Nederlandsche Handel-Maatschappij, van 1889 tot 30 november 1897
- lid Raad van Commissarissen Gooische Beetwortel Suikerfabriek
- lid Raad van Commissarissen 'La Industria' te Wageningen
- lid Raad van Commissarissen stoomolieslagerij "De Haas"
- lid Raad van Commissarissen diamantslijperij "Amsterdam"
- lid Raad van Commissarissen Telego-Redjo Cultuur Maatschappij
- lid Raad van Beheer "De Stadsschouwburg Maatschappij" N.V., van 1890 tot 30 november 1897
- lid raad van beheer Koninklijke Vereeniging "Het Nederlandsch Toneel te Amsterdam, vanaf 1891
- lid bestuur Vereeniging tot Bevordering van het Vreemdelingenverkeer te Amsterdam, van 1891 tot 30 november 1897
- lid Raad van Commissarissen Spoorweg-Maatschappij Leiden-Woerden, van 1891 tot 30 november 1897
- lid dagelijks bestuur Over-Amstelsche Polder, van 1891 tot 30 november 1897
- lid bestuur Vereeniging "Kindervoeding" te Amsterdam, van 1891 tot 1892
- lid Raad van Bestuur Nederlandsche Trust Maatschappij, van 1892 tot 30 november 1897
- lid Raad van Commissarissen "De Nederlandsche Bank", van 1892 tot 30 november 1897
- voorzitter bestuur Vereeniging "Kindervoeding" te Amsterdam, van 1892 tot 30 november 1897
- penningmeester commissie van bijstand uitgave "Woordenboek der Nederlandsche Taal", tot 30 november 1897
- lid hoofdbestuur Vereeniging "Moed, Beleid en Trouw", van 1893 tot 30 november 1897
- voorzitter bestuur Bureau voor Informatie naar behoeftigen, van 1894 tot 30 november 1897
- voorztter bestuur inrichting "Toevlucht voor behoeftigen", van 1894 tot 30 november 1897
- lid Raad van Commissarissen Maatschappij tot Exploitatie van Bad en Overdekte Zweminrichtingen, van 1895 tot 30 november 1897
- lid kerkeraad Nederlands-Israëlitische gemeente
- vicepresident Centrale Commissie algemene zaken Nederlandsch-Israëlietisch Kerkgenootschap, omstreeks 1908
- voorzitter kerkenraad Nederlands-Israëlitische gemeente te Amsterdam
- lid plaatselijke commissie Vereeniging tot verbetering van het lot der Blinden in Nederland en zijne Koloniën te Amsterdam
comités van aanbeveling, erefuncties etc.
- honorair lid hoofdbestuur Internationale Vereeniging tot verbetering van het lot der blinden afdeling Nederland, vanaf 1879
- erelid Koninklijke Vereeniging "Het Nederlandsch Tooneel" te Amsterdam, van 1895 tot 30 november 1897
Opleiding
primair onderwijs
- Joodse burgerschool te Amsterdam, van 1838 tot 1845
cursussen
- privaatlessen in vreemde talen
Activiteiten
als parlementariër
- Sprak in de Eerste Kamer met name over zaken betreffende Suriname en Nederlands-Indië, over militaire aangelegenheden (vestingstelsel) en financiën
- Interpelleerde in 1890 minister Mackay over de spanning op politiek en maatschappelijk gebied in Suriname
opvallend stemgedrag
- Behoorde in 1889 tot de minderheid van 16 liberalen die vóór de wijziging van de Lager-onderwijswet van het kabinet-Mackay stemde
Wetenswaardigheden
uit de privésfeer
- Werd in 1858 na zijn huwelijk met zijn nicht deelgenoot van de firma Wertheim en Gompertz
- Betrokken bij de oprichting van de Nederlandsch-Indische Handelsbank
- Betrokken bij de oprichting van de Nederlandsch-Indische Spoorweg Maatschappij
- Was in 1870 betrokken bij de oprichting van een Administratiekantoor voor Amerikaanse Spoorwegwaarden te Amsterdam
- Was in 1874 betrokken bij de oprichting van de toneelschool te Amsterdam
- In 1885 medeoprichter van de Vereeniging Kindervoeding
- Naar hem is het Amsterdamse Wertheimpark genoemd
verkiezingen
- Werd in 1886 bij een tussentijdse verkiezing van een Eerste Kamerlid in Provinciale Staten van Noord-Holland met 34 van de 65 stemmen gekozen. Op C. Donker werden negen stemmen uitgebracht en op jhr. J. Röell acht.
- Werd in 1887 bij de verkiezing van Eerste Kamerleden in Provinciale Staten van Noord-Holland met 49 van de 65 stemmen herkozen
- Werd in 1888 bij de verkiezing van Eerste Kamerleden in Provinciale Staten van Noord-Holland met 57 van de 70 stemmen gekozen
- Werd in 1893 bij de periodieke verkiezing van Eerste Kamerleden in Provinciale Staten van Noord-Holland met 59 van de 68 stemmen herkozen
woonplaats(en)/adres(sen)
Amsterdam
ridderorden
Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw
verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
- lid literair genootschap "Tot nut en Beschaving" (letterkundig genootschap der Joodse elite), omstreeks 1850
- lid rederijkerskamer "Vondel" te Amsterdam, vanaf 1852
- lid Vrijmetselaarsloge, vanaf 1854
- lid Deutsche Hülfsverein
Publicaties van/over
literatuur/documentatie
- H.P.G. Quack, "A.C. Wertheim 1832-1897", in: H.P.G. Quack, "Uit den kring der gemeenschap. Omtrekken en figuren" (1899)
- Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek, deel III, 1404
- A.S. Rijxman, "A.C. Wertheim 1832-1897. Een bijdrage tot zijn levensgeschiedenis" (1961)
- F. Vermeulen, "De Amsterdamse familie Wertheim", in: Ons Amsterdam 44 (1982), 286-297
- "A.C. Wertheim. Portret van een joods bankier", in: Groniek 115 (1992) 29-35
- H. Berg, E.J. Fischer (red.), "Venter, fabriqueur, fabrikant. Joodse ondernemers en ondernemingen in Nederland 1796-1940" (Amsterdam, 1994)
- H. van Felius en H.J. Metselaars, "Noordhollandse Statenleden 1840-1919"
- Onze Afgevaardigden, 1897
- Ned. Patriciaat, 1988
Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek
archivalia
archief-familie Wertheim, Gemeentearchief Amsterdam
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Amsterdam, 17 mei 1858
echtgeno(o)t(e)/partner
R.M. Wertheim, Rosalie Marie (zijn nicht)
kinderen
4 zoons en 4 dochters (3 kinderen jong overleden)
vader
C. Wertheim, Carel
geboorteplaats en/of -datum
Amsterdam, 10 november 1798
beroep vader
- koopman te Amsterdam
- winkelier in antiquiteiten te Zaandam
- handelaar in goud- en zilverwerken
moeder
D. van Minden, Dientje
geboorteplaats en/of -datum
Wageningen, 23 mei 1805
broers en zusters
3 zusters en 3 broers (zelf oudste kind)
beroep grootvader (moederskant)
koopman in inlandse tabak
familierelaties
